Εκφραστική Γραφή: καταθέτοντας τα συναισθήματα στο χαρτί

ekfrastiki grafiΑπό τη Δήμητρα Διδαγγέλου, Δημοσιογράφο – Ψυχολόγο, MSc Ψυχολογία & Μ.Μ.Ε.
Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο ηλεκτρονικό περιοδικό ψυχολογίας «Ψυχο-γραφήματα»

Προσπαθήστε να θυμηθείτε την τελευταία φορά που ήσασταν θυμωμένοι, εκνευρισμένοι ή χαρούμενοι. Το πιο πιθανό είναι ότι το σώμα σας ήθελε να εκφράσει τα συναισθήματα που νιώθατε, να βρει ένα τρόπο να τα διοχετεύσει. Ένα τρόπος για να γίνει αυτό είναι μέσω του γραψίματος, με τις τεχνικές της εκφραστικής ή θεραπευτικής γραφής.

Θεραπευτική γραφή είναι το σκόπιμο και εκ προθέσεως γράψιμο που βασίζεται σε βιωματικές εμπειρίες ζωής για να έχουμε περαιτέρω (επιθυμητά) αποτελέσματα. Οι λέξεις κλειδιά είναι το «σκόπιμο» και το «εκ προθέσεως». Δεν αρκεί πάντα απλά να πιάσουμε ένα μολύβι ή το πληκτρολόγιο και ν’ αρχίσουμε να γράφουμε (Adams, 1999). Χρειάζεται να υπάρχει κάποιος σκοπός και να εφαρμόζονται συγκεκριμένες τεχνικές. Η γραφή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την έκφραση των συναισθημάτων ή και ως συμπληρωματικό εργαλείο στην ψυχοθεραπεία. Αναλόγως με το σκοπό, λέγεται «εκφραστική» ή «θεραπευτική». Για θεραπευτικούς σκοπούς μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις μετατραυματικού στρες, κατάθλιψης, αγχωδών διαταραχών, διατροφικών διαταραχών κλπ. με την καθοδήγηση ειδικά εκπαιδευμένων συμβούλων, ψυχολόγων ή ψυχοθεραπευτών.

Το γράψιμο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο για να θεραπευτούμε και να ρίξουμε φως στη ζωή μας. Όταν κάποιος αποτυπώνει στο χαρτί τις σκέψεις του, δίνει διέξοδο στα συναισθήματά του, που προκλήθηκαν από ένα πρόβλημα ή κάποιο γεγονός στη ζωή του, ευχάριστο ή δυσάρεστο. Ακόμη κι αν απλά καταγράφει σημειώσεις, ποίηση, αποφθέγματα ή όνειρα έρχεται πιο κοντά στον πραγματικό του εαυτό. Είναι ένα παράθυρο σε ό,τι έχει σημασία για κάποιον. Μπορεί να φέρει διαύγεια μέσα σ’ ένα κόσμο που μας βομβαρδίζει με μηνύματα και εικόνες για το ποιοι πρέπει να είμαστε και τι πρέπει να θέλουμε (Grason, 2005).

Στην εκφραστική και θεραπευτική γραφή, οι λέξεις χρησιμοποιούνται ως μέσο για την έκφραση του εσωτερικού κόσμου και γίνεται καταγραφή των προσωπικών εμπειριών όπως τις βιώνει το άτομο. Δεν υπάρχει σωστό ή λάθος. Ό,τι βρίσκεται θαμμένο ή κολλημένο (π.χ. αντίσταση ή πόνος), αρχίζει να ρέει. Βρίσκει μια διέξοδο και παρουσιάζονται νέες ευκαιρίες (Burch, 2012).

Πρωτοπόρος στο χώρο της θεραπευτικής γραφής είναι ο Dr. Ira Progoff, ενώ στην επιστημονική έρευνα σ’ αυτό το πεδίο έχει συμβάλλει ιδιαίτερα ο Dr. James Pennebaker, ο οποίος έχει επικεντρωθεί κυρίως στη μελέτη της σχέσης της απελευθέρωσης των συναισθημάτων μέσω του γραψίματος με τη βελτίωση της ψυχοφυσιολογικής λειτουργίας του οργανισμού (Pennebaker, 2004).

Ένας από τους βασικούς στόχους της ψυχοθεραπείας είναι να βοηθήσει τα άτομα να κατανοούν καλύτερα τα προβλήματά τους και τις αντιδράσεις του σ’ αυτά (Rogers, 1980). Η εκφραστική γραφή μπορεί να μας βοηθήσει προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς όταν γράφουμε αποστασιοποιούμαστε από τις εμπειρίες μας και μπορούμε να τις δούμε με διαφορετική ματιά. 

Είναι μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας ότι όλοι κάποια στιγμή στη ζωή μας θα έρθουμε αντιμέτωποι με μεγαλύτερα ή μικρότερα ζητήματα. Πολλές φορές τα προσπερνάμε γρήγορα και δε δίνουμε στον εαυτό μας τον απαραίτητο χρόνο για να τα επεξεργαστούμε, να δούμε τι επιπτώσεις έχουν σ’ εμάς και στους γύρω μας. Ένας απ’ τους λόγους που πιστεύεται ότι η εκφραστική γραφή είναι αποτελεσματική είναι γιατί λειτουργεί επανορθωτικά (Pennebaker & Chung ).

Ο Ira Progoff αναφέρει χαρακτηριστικά για την εφαρμογή της μεθόδου του, που ονομάζεται «Intensive Journal», πως όταν τα άτομα βρίσκονται σε μια δύσκολη περίοδο και πονούν, δεν περιμένουν να βρουν μέσα τους τόση δύναμη, τρυφερότητα, ευαισθησία, ικανότητα για ενόραση και αρμονία. Όταν κάποιος δουλεύει με τη ζωή του εις βάθος ενεργοποιεί δυνάμεις που δεν γνώριζε ότι είχε. (Progoff, 1992).

Γιατί να χρησιμοποιήσει κάποιος την Εκφραστική γραφή;

Σύμφωνα με την ψυχοθεραπεύτρια και συγγραφέα Kathleen Adams υπάρχουν πολλοί λόγοι:
– Για ν’ ανακαλύψει το συγγραφέα μέσα του/ της.
– Για να κρατά ένα αρχείο με τις αλλαγές στη ζωή του/της.
– Για να γνωρίσει διαφορετικά κομμάτια του εαυτού του/της.
– Για να έχει ένα πολύτιμο εργαλείο στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία.
– Για να βελτιώσει τις σχέσεις του/της.
– Για να έχει πρόσβαση στις συνειδητές και ασυνείδητες σκέψεις του/της.
– Για να επεξεργάζεται τα όνειρά του/της.
– Για ν’ αναπτύξει τη διαίσθησή του/ της.
– Για ν’ αυξήσει τη δημιουργικότητά του/της.
– Για να βελτιώσει την απόδοσή του στη δουλειά ή τις σπουδές.
– Για ν’ αναγνωρίζει του κύκλους και τα μοτίβα που επαναλαμβάνει στη ζωή του/της.
(Adams, 1990)

Το να γράφουμε είναι ένας τρόπος για να μιλάμε στον εαυτό μας και τελικά είναι μια πράξη – τι άλλο;-  αγάπης προς εμάς (Grason, 2005).

Ο ποιητής μας Γιώργος Σεφέρης, χωρίς να γνωρίζει ότι κάποτε η γραφή θα γινόταν εργαλείο της επιστήμης, είχε εκφραστεί πολύ εύστοχα στο παρακάτω ποίημα:

Τ’ άσπρο χαρτί σκληρός καθρέφτης

επιστρέφει μόνο εκείνο που ήσουν.

 

Τ’ άσπρο χαρτί μιλά με τη φωνή σου,

τη δική σου φωνή

όχι εκείνη που σ’ αρέσει∙

μουσική σου είναι η ζωή

αυτή που σπατάλησες.

Μπορεί να την ξανακερδίσεις αν το θέλεις

αν καρφωθείς σε τούτο το αδιάφορο πράγμα

που σε ρίχνει πίσω

εκεί που ξεκίνησες.

 

«Θερινό Ηλιοστάσι», Η΄

 

Βιβλιογραφία:
Adams, K. (1990). Journal to the Self. New York: Grand Central Publishing.

Adams, K. (1999). Writing as therapy. Counseling & Human Development. Denver: Love Publishing.

Burch,  M. (2012). The Four Methods of Journal Writing. Finding Yourself through Memoir. Cambridge: New Memoir Press.

Grason, S. (2005), Journalution: journaling to awaken your inner voice, heal your life, and manifest your dreams. 1st edition. Novato, California: New Wolrd Library.

Pennebaker, J. W., & Chung, C. K. (in press). Expressive writing and its links to mental and physical health. In H. S. Friedman (Ed.), Oxford handbook of health psychology. New York, NY: Oxford University Press.

Pennebaker, J.W.. (2004). Writing to heal: A guided journal for recovering from trauma and emotional upheaval. Oakland CA: New Harbinger Publications.

Progoff, I. (1992). At a Journal Workshop. New York: Tarcher.

Rogers, C.R. (1980). A way of being. Boston: Houghton Mifflin.

Categories: excerpt, Εκφραστικη Γραφη | Tags: , , , , , , , | 2 Comments
 
 

Γιατί η Σύλβια Πλαθ δεν έψησε ποτέ κουλουράκια σε σχήμα καρδιάς

sylvia-plathΗ πατρική φιγούρα στη ζωή και την ποίηση της Σύλβιας Πλαθ

Της Δήμητρας Διδαγγέλου
Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην «Εφημερίδα των Συντακτών«
11 Φεβρουαρίου 1963. Η νοσοκόμα παραβιάζει την πόρτα του διαμερίσματος στην οδό Φίτζροϊ 23, στο Λονδίνο. Ξεκολλά τις ταινίες από την πόρτα του υπνοδωματίου και βρίσκει τα δύο παιδιά να κλαίνε σπαρακτικά. Δίπλα από τα κρεβατάκια τους υπάρχει ψωμί και κούπες με γάλα. Στην κουζίνα απόλυτη ησυχία. Εκεί βρίσκεται η μαμά τους, με το κεφάλι της μέσα στον φούρνο του γκαζιού. Είναι η άσημη τότε ποιήτρια Σύλβια Πλαθ.

Σήμερα, πενήντα χρόνια μετά την αυτοκτονία της, ούτε η ίδια δεν θα το πίστευε ότι θα αναγνωριζόταν ως μία από τις σημαντικότερες ποιήτριες του 20ού αιώνα.

Η Σύλβια Πλαθ (1932, Βοστόνη) έγραψε το πρώτο της ποίημα στα οκτώ της χρόνια, ηλικία που έχασε τον πατέρα της Οτο Πλαθ. Διακεκριμένος καθηγητής κολεγίου, ήταν ο πρώτος άντρας που η Σύλβια αγάπησε. Χόρευε κι έπαιζε πιάνο μόνο για τα μάτια του κι εκείνος της χάιδευε το κεφάλι. Οταν διαγνώστηκε ότι έπασχε από διαβήτη, αρνήθηκε κάθε θεραπεία και ακρωτηρίασαν το πόδι του. Επειτα από τον θάνατό του, αυτή η αδιαφορία του εκλήφθηκε από όλους ως παραίτηση από τη ζωή.

Οταν ανακοίνωσαν στη Σύλβια ότι ο πατέρας της πέθανε, είπε: «Δεν θα μιλήσω ποτέ ξανά στον Θεό» κι έβαλε τη μητέρα της, Ορέλια, να της υποσχεθεί ότι δεν θα ξαναπαντρευόταν. Η σχέση με τη μητέρα της ήταν σχέση αγάπης–μίσους και συχνό θέμα στις συνεδρίες της με την ψυχίατρο δρ Μπρούσερ.

Καταθλιπτική, με συναισθηματικές μεταπτώσεις, το 1953 κάνει την πρώτη απόπειρα αυτοκτονίας και νοσηλεύεται σε ψυχιατρική κλινική, όπου της κάνουν ηλεκτροσόκ. Τέσσερα χρόνια μετά, γνωρίζει τον ποιητή Τεντ Χιουζ και τον παντρεύεται. Μαζί κάνουν δύο παιδιά, τη Φρίντα και τον Νίκολας, και χωρίζουν όταν εκείνος την εγκαταλείπει για την ποιήτρια Ασια Ουέβιλ. Σε ηλικία τριάντα χρόνων, προδομένη από τον δεύτερο άντρα που αγάπησε, η μόνη λύση που βρίσκει η Σύλβια είναι να… συναντήσει τον πατέρα της.

Εξι χρόνια μετά αυτοκτόνησε και η Ασια, αφού πρώτα σκότωσε την κόρη που είχε αποκτήσει με τον Τεντ. Τον Μάρτιο του 2009 αυτοκτόνησε ο Νίκολας.

Τον Μάρτιο του 1959 ήταν η πρώτη φορά που η Σύλβια επισκέφτηκε τον τάφο του πατέρα της κι αυτό αποτέλεσε έμπνευση για μια επίσκεψη της ηρωίδας του διηγήματός της «Γυάλινος Κώδων» στο νεκροταφείο. Εκτοτε, το φάντασμά του πλανάται στο έργο της, πότε άμεσα και πότε έμμεσα.

Στο διήγημα «Ωκεανός 1212- W» η ανάλαφρη παιδική ηλικία αμαυρώνεται από τον θάνατο.

Στο ποίημά της «Η Ηλέκτρα και το μονοπάτι με τις αζαλέες», τον αποκαλεί «Πατέρα Νυμφίο» και τον παντρεύεται συμβολικά.

Η Σύλβια κι ο Τεντ ασχολήθηκαν με τη μελισσοκομία, τη μεγάλη αγάπη του πατέρα της. Μέσα από τα ποιήματα «Η συνάθροιση των μελισσοκόμων», «Η άφιξη του κουτιού με τις μέλισσες», «Κεντριά», «Ξεχειμώνιασμα», η ανελέητη σιωπή του πατέρα μετουσιώνεται σε υπόκωφο βουητό των μελισσών. Ως «κόρη του Μελισσοκόμου» στο ομώνυμο ποίημα τον θαυμάζει για τις μαγικές ικανότητες που είχε με τις μέλισσες, ενώ στο «Ολοι οι αγαπημένοι νεκροί» εκείνος ήταν «ένας άνθρωπος που έσφιγγε τις μέλισσες στη χούφτα του κι ήταν πιο βροντερός κι από τη βροντή».

Η αποκαθήλωση του παντοδύναμου πατέρα έρχεται κυρίως με το ποίημά της «Daddy». Οταν διάβασα για πρώτη φορά ποίημα της Σύλβιας Πλαθ ομολογώ ότι ένιωσα πως είχα διαβάσει και καλύτερη ποίηση. Ισως φταίει ότι δεν ήταν το ποίημα «Daddy». Ερεβώδες όσο και συγκινητικό, μέσα στους στίχους του «σκοτώνει» τον πατέρα. Η οργή της ξεχειλίζει όταν τον παρομοιάζει με το Χίτλερ και τον σύζυγό της που την πρόδωσε. Λίγους μήνες πριν από τον θάνατό της το απαγγέλλει στο ραδιόφωνο του BBC, κλείνοντας με το περίφημο «μπαμπά, μπαμπά, μπάσταρδε, με σένα έχω ξοφλήσει πια».

Αν η Σύλβια είχε την ευκαιρία να ξοφλήσει τους λογαριασμούς της με τον πατέρα της -εκείνη όντας μικρό κορίτσι κι εκείνος ζωντανός- ίσως να είχε επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της ως γυναίκας και συζύγου, τη σχέση της με τα παιδιά της και τη θέση της στη ζωή. Ισως να μην είχε καν γίνει ποιήτρια, αλλά μια απλή νοικοκυρά, και ο μόνος λόγος για τον οποίο θ’ άνοιγε τον φούρνο θα ήταν για να ψήσει κουλουράκια σε σχήμα καρδιάς.

Δείτε τη Σύλβια Πλαθ να διαβάζει το ποίημα «Daddy» στο YouTube: http://www.youtube.com/watch?v=6hHjctqSBwM

 

Categories: Αρθρα, Λογοτεχνία & Ψυχολογία | Tags: , , , , , , , | Leave a comment
 
 

«Ιστορίες Τρέλας από την Ελληνική Λογοτεχνία»

istories trelas apo tin elliniki logotexniaΌταν η λογοτεχνία συναντά την τρέλα

Επιμέλεια: Δήμητρα Διδαγγέλου, Δημοσιογράφος – Ψυχολόγος, MSc Ψυχολογία & Μ.Μ.Ε.
Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο ηλεκτρονικό περιοδικό ψυχολογίας «Ψυχο-γραφήματα»

Δεν είναι λίγες οι φορές που η λογοτεχνία έχει γίνει ο σκοτεινός θάλαμος για την εμφάνιση θεμάτων σχετικών με ψυχικές ασθένειες, με τρόπο συμβολικό ή μη. Το πέρασμα της γραμμής που χωρίζει (ή συνδέει) τη λογική με το ά-λογο είναι «πρόνομιο» τόσο της τρέλας όσο και της μυθοπλασίας.

Το βιβλίο των εκδόσεων Αιγόκερως, «Ιστορίες τρέλας από την ελληνική λογοτεχνία» σε επιμέλεια του Γιάννη Σολδάτου και της Έφης Βενιανάκη αποτελεί μια συλλογή αξιόλογων κειμένων μέσα από την ελληνική λογοτεχνία με κεντρικό άξονα την τρέλα.

Στον πρόλογο, ο διευθυντής του εκδοτικού οίκου «Αιγόκερως», Γιάννης Σολδάτος γράφει χαρακτηριστικά:
«Αλήθεια και ψέμα για τον τρελό είναι ένα και το αυτό και η διάκρισή τους αποτελεί για τους δικούς του κώδικες συμπεριφοράς, άχρηστο διανοητικό ακροβατισμό. Ο ίδιος δεν αγαπάει τις νοητικές ακροβασίες. Για τους άλλους, τους «λογικούς», χαρακτηρίζεται ως επικίνδυνος, ως εχθρός· (…) Ο τρελός εξορίζεται από τις κοινωνικές συμπεριφορές, κλείνεται στα Άσυλα, μπαίνει σε επιτήρηση, μετατρέπεται σε αντικείμενο χλευασμού, λύπησης ή συμπάθειας, παρατήρησης, μελέτης. Θεάται με τρόμο σαν κατάσταση απώλειας των ανθρώπινων απολαύσεων, αναγνωρίζεται σαν κοινωνική μειονότητα. Γίνεται θέμα και σαν τέτοιο ασχολούνται μαζί του οι ψυχίατροι, φυσικά, και κατόπιν οι κοινωνιολόγοι και οι λογοτέχνες. Τούτοι οι τελευταίοι έχουν κάποια κοινά με το πρωτογενές αυτό για την τέχνη τους υλικό. Κάπου η «τρέλα της δημιουργίας», κάπου η «αδυναμία» τους να ενταχθούν στην κοινωνία με άνευ όρους παραδοχή των κανόνων της… και φυσικά κάπου το θέμα μας παίρνει άλλες διαστάσεις πέρα από αυτές της σύντομης εισαγωγής στα κείμενα που ακολουθούν.»

Παρακάτω παραθέτουμε αποσπάσματα του βιβλίου.

«Η παραλοϊσμένη», Μανόλης Πρατικάκης

Μοιάζει με αρρώστια του πολιτισμού.

Αυτοί που έχουν προσβληθεί δεν παραπονιούνται για κανένα ενόχλημα.

Γιατί τα συμπτώματα είναι τα φυσιολογικά γνωρίσματα των ανθρώπων.

Τα φαγωμένα τους χαρακτηριστικά είναι σκεπασμένα με χιλιάδων λογιών τέχνες και μυρωδικά. Βλέφαρα βαριά από βαφές. Μάτια με παροξυσμένη χαύνωση. Παντού αστράφτει μια τερατώδης ομορφιά. Η αρρώστια αυτή είναι θανατηφόρα θερίζει χιλιάδες κάθε μέρα αλλά ο θάνατος αποδίδεται σε άλλες αιτίες. Λειτουργεί μια πλάνη. Ο κόσμος πεινά υπάρχει μια γήινη αιμορραγία μια τριβή αιώνων διαδικασιών. Ακούγεται ένα μαλακό ξεψύχισμα που μοιάζει με πνοή παιχνιδιού και επιφώνημα ζωής.

«Ο υιός της σελήνης», Γιώργης Ζάρκος

Το τρελοκομείο είναι η μεγαλύτερη τραγωδία του κόσμου. Η τραγωδία των τραγωδών. Είναι πολύ δύσκολο, και για τις δυνάμεις μου τώρα σχεδόν αδύνατο, να γράψω αυτήν την τραγωδία με τα 859 πρόσωπα που του καθ’ ενού η ζωή είναι μια τραγωδία.

(…)

Αυτός δεν είναι τρελός κι αυτό δεν είναι τραγούδι, αλλά κλάμα ενός θεού που πονάει.

(…)

Μιλάς κι εσύ αλληγορικά σαν και μένα. Σε καταλαβαίνω καλά. Θα’ χεις και συ πονέσει για να μου εξηγείς έτσι το τραγούδι μου.

(…)

Οι γιατροί με νομίζουν για τρελό γιατί δεν ξέρουν τι τους γίνεται. Πολύ δύσκολα ένας που τον πήραν για τρελό μπορεί να τους κάνει να πιστέψουν το αντίθετο.

Ο Τραμουντάνας έλεγε πως όλος ο κόσμος είναι δικός του. Στους δημοσιογράφους λέγανε οι γιατροί: «Οι εγκληματίες είναι ψυχοπαθείς, μεγαλομανείς, κτλ.». Όταν αποτυγχάνουν στις επιχειρήσεις τους τρελαίνονται. Λες και δεν γίνεται το ίδιο και με τους άλλους που δεν είναι εγκληματίες.

(…)

Για δες το κεφάλι μου. Έχει από πάνω μου όλο μαδήσει. Σκεφτόμουν έξω την κοινωνία πολύ. Εδώ το’ χω ρίξει στο σορολόπ. Σκέφτομαι κι εδώ μέρα νύχτα, γιατί έτσι αρέσει στο μυαλό μου, δε σκέφτομαι όμως μ’ επιμονή πάνω σ’ ένα δύσκολο ζήτημα ημερόνυχτα ολόκληρα όπως άλλοτε, όταν δυσκολεύομαι να βρω μια λύση. Τώρα δε θέλω να κάνω τίποτα. Πεθάνανε μέσα μου οι επιθυμίες κι αφήνω το νου μου να σκεφτεί ό, τι του κατέβει, αφού δεν τ’ αρέσει να κάθεται ήσυχα και να μη σκέφτεται τίποτα. Εδώ υποφέρει πολύ το κορμί μου. Δεν υποφέρει όμως ο νους μου, γι’ αυτό είμαι πιο καλά απ’ ό, τι ήμουν έξω. Πρόστυχη κι ανέντιμη είναι η κοινωνία: ατιμία, κλεψιά, αχαριστία…έχει όλα τα κακά και κανένα καλό.

(…)

Φεύγω και κάνω προσπάθεια να σκεφτώ. Μου’ ναι λιγάκι δύσκολο να σχηματίσω μια ιδέα για τον Παπαδόπουλο που να ξέρω πως δεν θα την αλλάξω γρήγορα, απ’ όσα άκουσα. Μου’ χει κάμει όμως δυνατή εντύπωση, ίδια σαν κείνη που’ χει κανείς μόλις διαβάσει μέχρι τέλους και κλείσει ένα βιβλίο τρελού δυνατού συγγραφέα σαν τον Ζαρατούστρα του Νίτσε, τον Μάνφρεντ του Βύρωνα ή κάτι του Σοπενάουερ.

«Η ζωή μου στο Δρομοκαϊτειο», «Πρώται εντυπώσεις», Ρώμος Φίλυρας

Όταν μπήκα στο Δρομοκαϊτειον, την πρώτη βραδιά αισθάνθηκα αμέσως την συμφορά μου βαρύτερη, την πλήξη με τα μαύρα της φτερά να με σκεπάζει ολόκληρο, σύγκορμο και σύψυχο…

(…)

Τι κόσμος Θεέ μου…Κόσμος δυστυχής και…απόκοσμος. Όταν ρωτάτε τους νοσοκόμους ποιος είναι ο τάδε ή ο δείνα παράφρων, σας απαντούν, χωρίς αν το θέλουν, χωρίς να το συναισθάνονται: «Ήταν». Ήταν- δεν είναι. Τώρα δεν είναι καθένας παρά ένας ίσκιος ανθρώπου, μια αχνή σκιαγραφία ανθρώπου, σχεδόν απροσδιόριστη. Πουθενά αλλού δεν αισθάνεται κανείς ζωηρότερα, τραγικότερα, το συναίσθημα της ανθρώπινης μηδαμινότητος. «Τι δε τις; Τι δ’ ούτις; Σκιάς όναρ άνθρωπος…».


«Ένας τρελός», Παύλος Νιρβάνας

Ένας τρελός, μέσα εις την Κοινωνίαν των γνωστικών, αποδεικνύει ίσως πολλά πράγματα δια τον εαυτόν του, που ενδιαφέρουν αποκλειστικώς τους φρενολόγους. Αποδεικνύει όμως και πολλά πράγματα, εκτός του εαυτού του, τα οποία ενδιαφέρουν γενικότερον την ψυχολογία του ατόμου και της ομάδος.

Μεταξύ πολλών πραγμάτων είναι και τα εξής: πρώτον η κατωτέρα αξία του συναισθήματος της συμπαθείας και του οίκτου, εν σχέσει προς τα αισθήματα του καθαρού εγωισμού. Δεύτερον, η έμφυτη σκληρότης της παιδικής ηλικίας και η εντελής έλλειψις απ’ αυτήν των αισθημάτων της φιλαλληλίας, τα οποία φαίνονται αποκτώμενα δια της διδασκαλίας, της ανατροφής, του παραδείγματος, αισθήματα τέλος πάντων ξένα προς την ουσίαν της ανθρώπινης φύσεως. Τρίτον- και ειδικότερον δια την Ελλάδα- η αναπέρκεια της φιλανθρωπικής αντιλήψεως, έξω από τας συμβατικάς αυτής και τυπικάς εμφανίσεις. Όλα δηλαδή πράγματα μελαγχολικά, πένθιμα και απογοητευτικά…


«Η τρελή», Αργύρης Εφταλιώτης

Τη στερνή φορά που κατέβηκε η τρελή, δεν είχε η ακρογιαλιά εκείνη τη συνηθισμένη της ήμερη γλύκα…Το πρόσωπό της γυρισμένο απάνω, και τα χέρια της απλωμένα ίσια, σα να την είχανε σταυρωμένη. Τα μάτια της ήτανε θαμπά σαν το συννεφιασμένο τον ουρανό. Τα σύννεφα πέρασαν, η θάλασσα καλοσύνεψε πάλι, μα της τρελής η ζωή δεν ξαναγύρισε πια.


«Η μηχανή του τρελού», Κώστας Παρορίτης

Ξεπετάχτηκα από το στρώμα με ένα δυνατό χτυποκάρδι. Τι παράξενο όνειρο! Είναι σκοτάδι ακόμα. Οι καμπάνες σημαίνουνε για τον όρθρο. Τα νερά της θάλασσας κάτω, ακούνητα, νεκρά, μαύρα. Είδα πως έπιασε φωτιά η βιβλιοθήκη μου! Πάνε τα ωραία μου βιβλία, οι γλυκιοί μου σύντροφοι!

(…)

Γιατί με φέρανε δω; Εγώ δεν είμαι τρελός, όχι δεν είμαι τρελός! Τι θέλω εγώ εδώ μέσα μαζί με τους τρελούς; Κακοί αθρώποι δε λυπόσαστε την Πατρίδα; Μου πήρανε και τη μηχανή μου και με κρατούνε φυλακισμένο μέσα σε μια κάμαρα! Ποιος είπε πως είμαι τρελός; Γράφω και ξαναγράφω στο Βασιλιά να’ ρθει να με πάρει από δω μέσα μα δε μου αποκρίνεται στα γράμματά μου. Η καμπάνα σημαίνει για τον εσπερινό…Δε θέλω τίποτις…Λευτεριά θέλω, φως, ήλιο!
«Το τρελό παιδί», Γεράσιμος Γρηγόρης

Ο Σταυρο- Χάρακας κατηφορίζει από το λόφο σαν ανάλαφρη πνοή κι είναι μεθυσμένος από τους χυμούς της άνοιξης. Ας τον είπανε τρελό παιδί, αχαΐρευτο ας τον είπαν. Έχει καλή καρδιά ο Σταυράκης. Αγαπάει όλο τον κόσμο: τα βουνά εκεί πέρα, τη θάλασσα εκεί κάτω, τ’ άστρα εκεί πάνω. Πρώτα κατ’ αρχής τη μάνα του αγαπάει και ας την παιδεύει κάποτε. Κι όλους τους καλούς ανθρώπους. Ύστερα αγαπάει και τα μικρά ζώα, και τα κίτρινα άνθη των σπάρτων και τα πράσινα χαλίκια και τα μικρά βατράχια…Όλα.

Μα έχει κι αυτός τις έγνοιες του και τους μικρούς καημούς του κι ας τον είπαν παλαβό.


«Νύχτα με παραισθήσεις», Τριαντάφυλλος Πίττας

Τα χείλια του εγκαταλειμμένα σε τρέμουλο οδυνηρό, αποσφραγίζουν ωστόσο δυο τάσεις που πρέπει να είχε η ψυχική του ζωή: το επάνω, ευθεία, σαν από λεπτότατη πινελιά, αντανακλά ένα σταθερό αγώνα για προσαρμογή. Το κάτω καμπύλη μ’ έναν παραπάνω τόνο στο κόκκινο, φανερώνει μια ύπαρξη που την κυβερνούσαν αλύπητα και παράλογα όνειρα. Όμως περισσότερο από παντού αλλού, το χάος και η αγωνία του ραϊσμένου μυαλού του ήρθαν να κατοικήσουν σ’ εκείνα τα μεγάλα γαλανά μάτια του προσδίδοντας σ’ αυτά μια κοφτερή κι απροσδιόριστη λάμψη.


«Από τας σημειώσεις ενός τρελού», Άγγελος Τανάγρας

– Ναι! Οι άνθρωποι δεν σκέπτονται! Δεν θέλουν ούτε να σκέπτονται ούτε να ενθυμούνται, είπε, διότι αλλιώς θα ήτο αδύνατος η ζωή…Ο κόσμος κοιμάται τον βαρύν ύπνον της ύλης, που το πνεύμα αδίκως προσπαθεί να ξυπνά…Ο καθένας γεννάται, αυξάνεται, αγαπά, υποφέρει, ελπίζει, αγωνίζεται, πονεί, πεθαίνει με κλειστά μάτια…Ενώ βλέπει, δεν βλέπει, διότι είναι βαρύς, ασήκωτος ο δεσμός της ύλης, και το πνεύμα σκλαβωμένον, αλυσσοδεμένον, πνιγμένον, σπαρταρά κάτω από το μολυβένιον βάρος της…Ο λίγοι είναι εκείνοι που ημπορούν να μισανοίγουν τα μάτια των και να βλέπουν…Το μόνον ξύπνημα για όλους είναι το τέλος της ψυχής σου και ιδέ! Σ’ εφόβισε το σκουλήκι που τρώγει την ύλην, την ύλην, η οποία επλάσθηκε δια ν’ αποθάνει και όμως αυτό δεν είναι τίποτε εμπρός εις το έλκος που τρώγει τη ψυχήν, που φθείρει ό,τι είναι αθάνατον εις τον άνθρωπον και το οποίον κανείς δεν κοιτάζει να γιατρεύσει!…

(…)

Το νιώθω! Το ξεύρω! Το βλέπω καθαρά!…

Λέγουν! Είναι τρελός! Του έστριψε…Εκελάηδησε!

Ε! αυτοί ευρίσκουν εύμορφην και εξαίρετην την ζωήν!…

Ο καθείς όπως μπορεί να την ευρίσκει…Εγώ όμως, από τότε, είς κάθε στιγμήν και εις κάθε περίστασιν, νομίζω ότι ακούω να ψιθυρίζεις εις το αφτί μου το άσπρον φάντασμα, ότι όλα, απολύτως όλα, είναι συμβατικά και επιφάνειαι εις τον κόσμον αυτόν…

Ότι ο άνθρωπος είναι κινητός βόθρος, γεμάτος σήψιν και μόλυσμα, ότι το σώμα του είναι σάρκες και φλέβες και αίματα και κόκαλα εις ένα δερμάτινον σακί, ότι κάτω από το τριανταφυλλένιον δέρμα είναι κίτρινον λίπος και ένας σκελετός αποτρόπαιος, και ότι η αποσύνθεσις αρχίζει αμέσως με την πρώτην ημέραν της ζωής χωρίς να παύει κανείς να την βλέπει και να την αισθάνεται.

(…)

Και τότε μου έρχεται απηλπισμένος πόθος να κοιμηθώ, να κοιμηθώ τον βαρύν ύπνον της ύλης, που δεν έχει φαντάσματα…Κλείνω με πείσμα τα μάτια μου εις την φρικτήν αλήθειαν και ζω με τον φόβον, ότι το παραμικρόν θα με κάμει να ξαναξυπνήσω…

«Τόπον εις τους τρελούς», Θέμος Ποταμιάνος

Το Φρονιμοχώρι είναι μια ξακουσμένη πόλη της Ελλάδας.

(…)

Απίστευτο! Ογδόντα τρελοί πρώτη φουρνιά!

Δυστυχώς! Δυστυχώς! Βλέπετε, όσο ήτανε η τρέλα σκορπισμένη δεν εφαινόταν, δεν εφάνταζε. Τώρα που τη μαζέψαμε, τώρα φαίνεται ο όγκος της!

Οπωσδήποτε, τον επαρηγόρησεν ο πρώτοε σύμβουλος, απηλλάγη το Φρονιμοχώρι από ένα στίγμα.
«Ο τρελός της Αθήνας», Δ. Γρ. Καμπούρογλου

Δεν γεννήθηκε τρελός ο Γιάννης, του παπα- Κωνσταντή ο γιος. Ήταν έξυπνο και πολύ έξυπνο παιδί. Ο μαθητής του παπα- Δανήλη. Τόσο τον αγαπούσε ο δάσκαλος, που δεν τον ξεχώριζε από το παιδί του, και βλέποντας αυτόν παρηγοριότανε για το γιο του που είχε χαμένο…

Μα ξάφνου τον έπιασε ένα αλλιώτικο πράμα. Δε ζύγωνε άνθρωπο, κι όλη τη νύχτα την περνούσε στο πόδι. Η καημένη η μάνα του βρισκότανε σε απλπισία.

Και δε γνώριζε κανένας τι είχε, μήτε και μπορούσες να μάθεις. Αν τον ρωτούσες χαμογελούσε, κουνούσε το κεφάλι του κι έφευγε…

(…)

Τότες ο τρελός στάθηκε με απορία, και βλέποντας γύρω του, έλεγε μέσα του: «Μα τι λοιπόν; Όνειρο έβλεπα ή τ’ αφτιά μου βουίζανε;! Τ’ ήταν η αντάρα που άκουσ’ απ’ το Κάστρο;!…»

«Εγώ, ο βάτραχος…», Στέφανος Σταμάτης

Όχι, κύριοι, δε θα με ξαναπιάσετε. Γιατί εσείς δεν ξέρετε όσα ξέρω εγώ, κι ακόμη- προσέξτε το αυτό- γιατί δεν είστε σαν εμένα! Εσείς βλέπετε μόνον όσο αντέχουν τα μάτια σας, που μπορεί να πάσχουν από μυωπία ή αστιγματισμό, ενώ τα δικά μου βλέπουν και πολύ κοντά και πολύ μακριά, βλέπουν ακόμα και πίσω από τους λόφους, το βλέμμα μου πηγαίνει σαν τροχιά βλήματος- και μέσα στο ίδιο μου το σώμα.

(…)

Σε λίγες μέρες με στείλατε στο άσυλο- στο περίφημο Δρομοκαϊτειο. Εκεί είδα ένα σωρό αυτοκράτορες, πρωθυπουργούς, αγίους, ήρωες κάποιου πολέμου.
(…)

Κι έτσι, πριν ακόμα καλοκαιριάσει, κατάφερα να βγω από κει- και σας είδα να δαγκώνετε θυμωμένοι τα χείλια σας κι από μέσα σας να βρίζετε τους σοφούς με τις άσπρες μπλούζες. Για κάμποσον καιρό με ξεχάσατε.

(…)

Δεν πρέπει (της λέει) να φοβούμαστε τους τρελούς παρά μόνον αν τους φοβίσουμε πρώτοι εμείς. Κι ύστερα τη ρωτάει τι πιστεύει πως είναι η τρέλα. Η κοπέλα ψελλίζει κάποιους γνωστούς ορισμούς. Ο κύριος Κώστας τη διακόπτει και της λέει πως, κατά τη γνώμη του, τρέλα είναι η υπέρβαση του συνηθισμένου. Και συμπληρώνει πως παλιά στην Ανατολή οι τρελοί είχαν θέση πλάι στους σοφούς συμβουλάτορες των βασιλιάδων.


«Τι ήτανε καλύτερο;», Δημοσθένης Βουτυράς

Και ο τρελός γύριζε άλλοτε μόνος και άλλοτε συντροφευμένος απ’ το γέρο Χαλιώτη. Περπατούσε με σκυμμένα τα μάτια στη γη, τον πιο πολύν καιρό, χωρίς να προσέχει στον σύντροφό του, σιωπηλός, και μόνο κάποτε να κουνά τα χέρια, να σηκώνει το κεφάλι και τα χείλια του να βγάζουν έναν ήχο παράξενο, μια λέξη μπερδεμένη. Αγαπούσε πολύ τα λουλούδια, που άλλοτε δεν τα ήθελε, ή του ήταν αδιάφορα. Τώρα τα’ αγαπούσε μανιακά και καταρήμαζε τον κήπο, που με τόσον κόπο διατηρούσε ο γέρο Χαλιώτης, μη αφήνοντας λουλούδι για λουλούδι. Στην τρέλα του αυτή του αντιστεκότανε η γυναίκα του και τον έστελνε έξω, να γυρίζει στα βράχια και κοντά στα ερείπια του πύργου.

(…)

Φαινότανε από καιρό σκεπτικός, μελαγχολικός και μαζί είχε γίνει θυμώδης, κακός, ιδιότροπος, ως που μια μέρα, με το τίποτα, άρχισε να σπάζει πράγματα, καρέκλες, γυαλικά, λάμπες, τζάμια!…Αναγκασθήκανε και τον περιορίσανε! Είχε τρελαθεί για καλά! Μετά καιρό όμως έπεσε σ’ αυτή τη βλακώδη κατάσταση, που δε γνωρίζει κανέναν και έτσι τον αφήσανε ελεύθερο.


«Κομμωτής κυριών», Γιάννης Σκαρίμπας

Η δίκη μου δεν προσδιορίστηκε ακόμα, μα αυτό είν’ αμφίβολο αν θα γίνει πολέ. Γιατί οι γνώμες «διίστανται».

Η μια είναι- λέει- ότι μπορεί να μη στέκω καλά στα μυαλά μου (και θα ξαναεξεταστώ από γιατρούς) κι η άλλη ότι όχι: ότι στέκω.


«Η σενιορίτα του Αιγάλεω», Γιάννης Σολδάτος

Δεν είμαι τρελός κι ας με κλείσανε σε τρελάδικο. Το παίζω τρελός. Πώς να μην τρελαθείς με τέτοια που γίνονται. Αν τρελαινόμουν από μικρός θα τα γλίτωνα. Δεν παραπονιέμαι, έπρεπε να γίνουνε όλα και αν τρελαθώ. Δηλαδή να δηλώσω τρελός, να μου βάλουνε ζουρλομανδύα και μετά δεν έχει γυρισμό. (…) Το τρελός, λένε, αυτός τα’ χει τετρακόσια. Οχτακόσια τα’ χω, αλλά αυτό δε με εμποδίζει να είναι τρελός.

(…)

Δεν ξέρω ποια είναι τα όρια μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας, τρέλας και λογικής…κι αν εγώ είμαι τρελός…

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:
Εκδόσεις: Αιγόκερως
Έτος έκδοσης: 1994
Αριθμός σελίδων: 320
Αρχική τιμή: 16 €

Categories: Λογοτεχνία & Ψυχολογία | Tags: , , , , , , , , , | Leave a comment
 
 

Μικρές και μεγάλες αθανασίες

mikres kai megales athanasiesΑπο τη Δήμητρα Διδαγγέλου, Δημοσιογράφο – Ψυχολόγο, MSc Ψυχολογία & Μ.Μ.Ε.
Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο ηλεκτρονικό περιοδικό ψυχολογίας «Ψυχο-γραφήματα»

«Αθανασία και θάνατος κάνουν ένα αχώριστο ζευγάρι εραστών», γράφει ο Μίλαν Κούντερα στο βιβλίο του «Αθανασία» και γύρω από αυτή την αρχική παραδοχή περιστρέφεται η πλοκή του.

Τι είναι όμως η αθανασία; Υπάρχει ή πρόκειται για μια ακόμη ουτοπία της ανθρώπινης ματαιοδοξίας; Μήπως είναι κάτι που κερδίζεται ή τουλάχιστον αυτό πιστεύουμε και το προσπαθούμε μέσα από μικρές και μεγάλες πράξεις εν ζωή;

Δεν είναι λίγες οι φορές που η αθανασία έχει αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης, προβληματισμού, αντιπαραθέσεων, αλλά και εμπορικής εκμετάλλευσης μέσα στην πορεία της εξέλιξης του ανθρώπου. Με το μέσο όρο ζωής του ανθρώπου να έχει εκτιναχθεί τις τελευταίες δεκαετίες, η παράταση του προσδόκιμου ζωής και η αποκωδικοποίηση των μυστικών της αποτελούσε ανέκαθεν ένα από τα βασικότερα ζητήματα της επιστήμης.

Ήδη, πολλούς αιώνες πριν τα βότανα, τα θαυματουργά ελιξίρια και οι μαγικές συνταγές έκρυβαν την αιώνια επιθυμία του ανθρώπου ν’ ανακαλύψει το μυστικό της αθανασίας. Αν σήμερα αυτά μας φαίνονται μακρινά κι αποτυχημένα αναχρονιστικά κόλπα τσαρλατάνων, για να βρούμε αναλογίες με τη σύγχρονη ζωή δεν έχουμε παρά να κοιτάξουμε στις βιτρίνες των μαγαζιών, των φαρμακείων ή τις διαφημίσεις των περιοδικών: αισθητικές επεμβάσεις, οροί αντιγήρανσης και πολλά άλλα προϊόντα για γυναίκες και άνδρες που κυκλοφορούν στο εμπόριο δεν είναι παρά μια προσπάθεια να παρατείνουμε την φυσική φθορά, μια ελπίδα να κάνουμε ένα βήμα μακριά από το θάνατο.

Αρχαία Ελλάδα

Το ζήτημα της αθανασίας είχε απασχολήσει από πολύ νωρίς τους αρχαίους Έλληνες. Οι δώδεκα θεοί του Ολύμπου δεν ήταν τίποτε άλλο από την ένωση της φύσης με το θείο, του ανθρώπου με την αθανασία. Τα μυστήρια λατρείας της θεάς Δήμητρας αποτελούν ένα συμβολισμό της διαιώνισης του κύκλου της ζωής μέσω της γονιμότητας και της αναγέννησης της φύσης. Οι αρχαίοι θεοί εκπροσωπούν την αιώνια νεότητα, το ενδιάμεσο σκαλοπάτι είναι οι ημίθεοι, όπως ο Ηρακλής και ο Αχιλλέας, ενώ δεν διστάζουν να υποσχεθούν αθανασία σε κάποιους θνητούς, όπως όταν η Καλυψώ έταξε στον Οδυσσέα να τον κάνει αθάνατο αν έμενε κοντά της για πάντα. Η μυθολογία είναι γεμάτη από μάχες των θνητών με το θάνατο, με το πέρασμά τους στον Άδη μέσω του ποταμού Αχέροντα με τη βάρκα του Χάρου, με πρώτο στην εξιστόρηση αυτών τον Όμηρο. Οι εξαγνιστικές τελετές, τα νεκρικά δώρα και οι ταφικές λατρείες είναι μια απάντηση του ανθρώπου στο θάνατο.

Φιλοσοφία

Ο Πλάτωνας πίστευε ότι «η ψυχή είναι αθάνατη διότι το αεικίνητο είναι αθάνατο» και ο Σωκράτης πως «όλων των ανθρώπων οι ψυχές είναι αθάνατες, αλλά των δικαίων οι ψυχές είναι αθάνατες και θείες». Όλο το φάσμα των αντιπροσωπευτικών ρευμάτων της φιλοσοφίας της εκάστοτε εποχής –από την προσωκρατική, τη στωική μέχρι φυσικά την υπαρξιστική και άλλα σύγχρονα ρεύματα- το διαπερνά η εξερεύνηση της εσωτερικής εμπειρίας, η έννοια την ύπαρξης του ανθρώπου, της ζωής, του θανάτου και της αθανασίας. Ένα αξιοπρόσεκτο απαύγασμα αιώνων φιλοσοφικής αναζήτησης περί της ανθρώπινης ύπαρξης βρίσκεται στο «Τάδε Έφη Ζαρατούστρα» του Νίτσε το 1885: «Σας διδάσκω τον Υπεράνθρωπο. Ο άνθρωπος είναι κάτι που πρέπει να ξεπεραστεί. Εσείς τι έχετε κάνει για να τον ξεπεράσετε;»

Θρησκείες

Περνώντας στο ζήτημα της θρησκείας, περνάμε και πιο βαθιά στο ζήτημα του θανάτου και της αναζήτησης της αιώνιας ζωής. Αυτή είναι η βάση όλων των θρησκειών, άλλοτε με περισσότερο «γήινη» προσέγγιση και άλλοτε περισσότερο μεταφυσική. Ακόμη και στη χριστιανική θρησκεία, η τιμωρία του δημιουργού για το προπατορικό αμάρτημα ήταν η αφαίρεση της αθανασίας, η δημιουργία των ατελών θνητών καταδικασμένων στο θάνατο. Αποκορύφωμα αυτού αποτελεί η προσπάθεια σωτηρίας αυτών των πλασμάτων με την εμφάνιση του θεανθρώπου Ιησού Χριστού, ο οποίος νίκησε το θάνατο με την ανάστασή του κι έφερε την υπόσχεση της ζωή μετά το θάνατο.

Ψυχολογία

Όσον αφορά την επιστήμη της ψυχολογίας, πέρα από την υπαρξιστική προσέγγιση, η οποία κατ’ εξοχήν έχει συνδεθεί με τα ζητήματα της ανθρώπινης ύπαρξης, της ζωής και του θανάτου, στα σκήπτρα ανταγωνίζεται και η ψυχανάλυση με πρωτοπόρο τον Σίγκμουντ Φρόυντ. Η διάσημη θεωρία του των ενστίκτων αναφερόταν και στην ενόρμηση του θανάτου. Με το έργο του «Πέρα από την Αρχή της Ηδονής» έθεσε νέες βάσεις στην αντιμετώπιση των ψυχολογικών προβλημάτων του ανθρώπου με τον εντοπισμό των συγκρούσεων που προέρχονται ανάμεσα στην ενόρμηση του Έρωτα (ζωής) και του Θανάτου, της libido και την επιθετικότητας. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτά τα δύο ένστικτα είναι υπεύθυνα για τη διατήρηση της ζωής, καθώς «κατασκευή και καταστροφή είναι καταστάσεις αδιαχώριστες», «ζωή και θάνατος συνυφαίνονται». Έπειτα από τον Φρόυντ πολλοί είναι εκείνοι που προχώρησαν ή ξεπέρασαν τις απόψεις του, έχοντας όμως κοινό άξονα το ζήτημα της ζωής και του θανάτου.

Μικρές στιγμές αθανασίας στη ζωή μας

Πέρα από τις εξειδικευμένες επιστήμες και θεωρίες, το πώς ο καθένας από μας βιώνει το ζήτημα του θανάτου και της αθανασίας κατά τη διάρκεια της σύντομης ζωής του είναι κάτι που αφορά όλους τους ανθρώπους. Αμέτρητες φορές μέσα στην καθημερινότητά μας δικαιώνουμε τον Αντόνιο Πόρτσια, ο οποίος έγραφε στις «Φωνές» του: «Ζούμε με την ελπίδα πως θα μπορέσουμε να γίνουμε μια ανάμνηση».

Αν θέλουμε να έχουμε έστω και μια γεύση του πώς είναι η αθανασία δεν χρειάζεται να περιμένουμε κάποιο μαγικό ελιξίριο ή να ζήσουμε τις σκηνές που βλέπουμε στις ταινίες φαντασίας. Κάποια ψήγματά της να μπορούμε να βρούμε καθημερινά γύρω μας. Μια φωτογραφία εκτός από χίλιες λέξεις μπορεί να υποδηλώνει –άλλοτε χωρίς καμία πρόθεση συγκάλυψης και άλλοτε εντέχνως ή ενόχως συγκεκαλυμμένη από τα θέματά της- την επιθυμία η στιγμή να περάσει στην αθανασία και μαζί της ο απεικονιζόμενος και ο φωτογράφος. Όταν βγάζουμε μια φωτογραφία αυτή η αποτύπωση της στιγμής δεν είναι τίποτε άλλο από μια στιγμιαία κάθαρση, ένα πάγωμα του χρόνου, ένας εξορκισμός του θανάτου. Άλλωστε αυτό ακριβώς δεν δηλώνουμε όταν με χαρά ανακοινώνουμε ότι «απα-θανατίσαμε το στιγμιότυπο»;

Κι αν μια φωτογραφία δεν μας αρκεί, τότε επιστρατεύουμε όλες τις δημιουργικές δυνάμεις μας. Κινηματογραφούμε, ζωγραφίζουμε, γράφουμε, φτιάχνουμε έργα τέχνης, πολιτευόμαστε και κάνουμε δημόσια έργα με επιγραφές που φέρουν το όνομά μας ή απλά φυτεύουμε αιωνόβια δέντρα και σκαλίζουμε την ημερομηνία γέννησής τους στον κορμό τους, γνωρίζοντας ότι εκείνα θα συνεχίσουν να υπάρχουν πολύ μετά από μας κ.ο.κ. Το αποκορύφωμα των προσπαθειών όλων μας όμως, δεν θα μπορούσε να είναι άλλο από την τεκνοποίηση. Τα παιδιά είναι η χαρά της ζωής κι ο εξορκισμός του θανάτου. Τι καλύτερο από την μεταφορά του γενετικού μας υλικού (έστω και του μισού), για να ζήσουμε κι εμείς λίγο μέσα από τις επόμενες γενιές; Μήπως δεν είμαστε και οι ίδιοι φορείς αθανασίας, διαπιστευμένοι των γονιών μας;

Εσωτερική – εξωτερική ζωή

Κάποιες σκέψεις για την αθανασία θα ήταν ελλιπείς αν δεν κάναμε τον διαχωρισμό της εσωτερικής με την εξωτερική ζωή. Η εξωτερική ζωή και ό,τι αναφέρεται σ’ αυτήν, η υλική πραγματικότητα δηλαδή, είναι εκείνη που φθείρεται φανερά, που έχει ένα τέλος. Αντίθετα, στην εσωτερική ζωή, η οποία αναφέρεται στο πνεύμα και την ψυχή, δεν υπάρχει κάτι απτό, γι’ αυτό και δεν μπορούμε να δούμε τη φθορά και να διαπιστώσουμε αν υπάρχει κάποιο τέλος. Ίσως η κατάσταση της εσωτερικής ζωής, να έχει κάποια «στάδια» και μην είναι κάτι που απλώς «υπάρχει ή δεν υπάρχει». Κι αν μερικές φορές μ’ ένα δυσάρεστο γεγονός ή μια υποκειμενική αίσθηση βιώνουμε τον θάνατο μέσα στη ζωή, γιατί να μην υπάρχει και ζωή όχι μετά, αλλά μέσα στο θάνατο;

Κλείνοντας αυτό το άρθρο μιας σύντομης προσέγγισης στο ζήτημα της αθανασίας ή ανοίγοντας ένα μεγάλο θέμα συζήτησης, μόνο ένα απόσπασμα από τον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου μου έρχεται στο μυαλό:

Χορός: Μήπως προχώρησες
πιο πέρα κι από τούτα;

Προμηθέας: Έσβησα απ’ τους θνητούς
το φόβο του θανάτου.

Χορός: Ποιο γιατρικό
για την αρρώστια τούτη βρήκες;

Προμηθέας: Τους γέμισα
τυφλές ελπίδες
Διαβάστε επίσης:
Ο θάνατος ως κομμάτι της ζωής
Βιβλιογραφία:
Αισχύλος, Προμηθέας Δεσμώτης, εκδ. Στιγμή, 2009.

Αυγελής Νίκος, Εισαγωγή στη Φιλοσοφία, 2η έκδοση, εκδ. Κώδικας, Θεσσαλονίκη 1998.

Erwin Rohde ,Ψυχή. Η λατρεία των ψυχών και οι αντιλήψεις περί της αθανασίας στους αρχαίους Έλληνες ,τομ Α” , τομ.Β’, εκδ. Ιάμβλιχος, Αθήνα 1998.

Κούντερα Μίλαν, Αθανασία, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2009.

Παναγής Λεκατσάς, Η ψυχή. Η ιδέα της ψυχής και της αθανασίας της και τα έθιμα του θανάτου, εκδ. Καστανιώτης 2008.

Πελεγρίνης Θεοδόσης, Φιλοσοφική θεμελίωση της πίστεως στην αθανασία της ψυχής, Αθήνα 1978.

Πόρτσια Αντόνιο, Φωνές, εκδ. Στιγμή, Αθήνα 2007.

Φουντουλάκης Γιώργος, Η ουσία και η αθανασία της ψυχής κατά τους αρχαίους φιλοσόφους και τους πατέρες της Εκκλησίας, Ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2010.

Φρόυντ Σίγκμουντ, Για τον πόλεμο και το θάνατο, εκδ. Επίκουρος, Αθήνα 1998.

Φρόυντ Σίγκμουντ, Πέραν της αρχής της ηδονής, εκδ. Επίκουρος, Αθήνα 2001.

Categories: Αρθρα | Tags: , , , , , , , | Leave a comment
 
 

Το χρώμα του αύριο

to xrwma tou avrioIIΌταν οι αισθήσεις αναμειγνύονται – Συναισθησία

Από τη Δήμητρα Διδαγγέλου, Δημοσιογράφο – Ψυχολόγο, MSc Ψυχολογία & Μ.Μ.Ε.
Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο ηλεκτρονικό περιοδικό ψυχολογίας “Ψυχο-γραφήματα

 

«Α μαύρο, Ε λευκό, Ι κόκκινο, U πράσινο, Ο μπλε: φωνήεντα»
Από το σονέτο του Ρεμπώ «Φωνήεντα»

«Παρουσιάζω μια κλασική περίπτωση έγχρωμης ακοής, audition coloree, -αν και ίσως δεν πρόκειται περί «ακοής» ακριβώς, εφόσον η αίσθηση του χρώματος φαίνεται ότι παράγεται από τον ήχο που αποδίδω σε ένα δεδομένο γράμμα την ώρα που φαντάζομαι το περίγραμμά του. Το μακρό a του αγγλικού αλφαβήτου έχει για μένα τη χροιά του ξεραμένου ξύλου – το γαλλικό a, όμως, θυμίζει λουστραρισμένο έβενο (…) Μουντό πράσινο, συνδυασμένο κάπως με βιολετί, είναι η καλύτερη δυνατή προσέγγιση του w. Τα κίτρινα συμπεριλαμβάνουν τα διάφορα e και i, το κρεμ του d το χρυσαφένιο y καθώς και το u, του οποίου η αλφαβητική αξία αποδίδεται μόνο ως «μπρούτζινο σε τόνο πράσινο της ελιάς», αναφέρει ο διάσημος συγγραφέας Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ βιώνοντας τη συναισθησία ή αλλιώς την ανάμειξη των αισθήσεων.

Ο Δρ. Jamie Ward του τμήματος ψυχολογίας του πανεπιστημίου University College του Λονδίνου στην επιστημονική επιθεώρηση Cognitive Neuropsychology κατέγραψε την περίπτωση μιας γυναίκας, ονομαζόμενης GW, που μπορούσε να δει χρώματα όπως το μωβ και το μπλε όταν έβλεπε ανθρώπους που ήξερε, ή όταν της διάβαζαν τα ονόματά τους –εμφάνιζε δηλαδή, το φαινόμενο της συναισθησίας.

Ο όρος συναισθησία προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις συν + αισθάνομαι και είναι το φαινόμενο εκείνο κατά το οποίο ο ερεθισμός μιας αίσθησης προκαλεί την αντίδραση μιας άλλης, συμβαίνει, δηλαδή, μια διασταύρωση των αισθήσεων. Η συναισθητική εμπειρία βιώνεται σαν εντυπώσεις που κανονικά θα έπρεπε να προέρχονται από κάποια άλλη αίσθηση. Για παράδειγμα, το άκουσμα της λέξης «Σάββατο» μπορεί να φέρνει στο νου του συναισθητικού το κόκκινο χρώμα, να το βλέπει πραγματικά και όχι απλά να το φαντάζεται. Το φαινόμενο αυτό στους μη συναισθητικούς υπάρχει μόνο σαν μεταφορική έννοια, λέγοντας για παράδειγμα «μαλακό» ή «γλυκό» χρώμα, «απαλή» μουσική κ.λ.π.

Ένας απ’ τους πιο κοινούς τύπους συναισθησίας, είναι όταν γράμματα ή αριθμοί εκλαμβάνονται ως χρώμα. Σε ένα άλλο είδος αριθμοί, ημέρες της εβδομάδας και μήνες φέρνουν στο νου προσωπικότητες. Υπάρχουν πάρα πολλοί τύποι συναισθησίας π.χ. μουσική – χρώματα, συναισθήματα – μυρωδιές, θερμοκρασίες – γεύσεις, άγγιγμα – προσωπικότητες και με το αυξανόμενο ενδιαφέρον των επιστημόνων τα τελευταία χρόνια ανακαλύπτονται συνεχώς περισσότεροι. Μέχρι στιγμής αριθμούνται πάνω από εξήντα.

Στο μεγαλύτερο μέρος της βιβλιογραφίας αναφέρεται ότι η συναισθησία συναντάται σε κάποια μορφή της σε 1 στους 2.000 ανθρώπους κι εκδηλώνεται από την πρώιμη παιδική ηλικία. Παρουσιάζεται σε υγιή άτομα και δεν αποτελεί παθολογικό φαινόμενο, παρ’ όλο που σε κάποιες περιπτώσεις έχει συνδεθεί με τον αυτισμό. Συναισθητικές εμπειρίες μπορεί να εμφανιστούν προσωρινά σε άτομα που κάνουν χρήση παραισθησιογόνων ουσιών, όπως LSD ή μεσκαλίνη.

Κατά καιρούς διάφοροι ερευνητές έχουν μελετήσει τον γενετικό παράγοντα στην εμφάνιση της συναισθησίας. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες του Simon Baron -Cohen στο Cambridge η εμφάνισή της είναι κληρονομική και συνδέεται με το χρωμόσωμα Χ.

Νευροβιολογική βάση
Ο νευρολόγος Richard Cytowic ανάγει το φαινόμενο της συναισθησίας στο πιο πρωτόγονο τμήμα του εγκεφάλου, το μεταιχμιακό σύστημα.

Οι Κουτσουράκη Ε., Αναστασιάδης Ι., Μπαλογιάννης Σ.Ι. (Α” Νευρολογική Κλινική, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ) σε σχετική ανασκόπησή τους στο περιοδικό «Εγκέφαλος» εξετάζουν το νευροβιολογικό υπόβαθρο της συναισθησίας, αναφέροντας πως η σχέση μεταξύ συναισθητικών και υπερμνησικών βιωμάτων περιγράφεται για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1920 από τον Alexander R. Luria με την περίπτωση του S. Ο τελευταίος «μετέφραζε» τους ήχους σε σχήματα, γεύση, αφή και χρώμα και μπορούσε να δει κάθε ήχο που αναφερόταν όχι μόνο στη μητρική του γλώσσα αλλά και σε οποιαδήποτε άλλη, άγνωστη σ” αυτόν. Ό,τι έπρεπε να θυμηθεί μετατρεπόταν σε οπτική εικόνα τέτοιας διάρκειας που μπορούσε να την ανακαλέσει και πολλά χρόνια μετά την αρχική εγχάραξη. Αυτή του η ικανότητα ήταν τόσο εξειδικευμένη, ώστε οι ίδιες διεγέρσεις μπορούσαν να παράγουν αμετάβλητα τις ίδιες συναισθηματικές απαντήσεις αν και η συναισθητική εμπειρία παρουσιαζόταν πάντα μετά την ανάκληση.

Σύμφωνα επίσης με τους Κουτσουράκη Ε., Αναστασιάδη Ι., Μπαλογιάννη Σ.Ι., όσον αφορά τον σωματοαισθητικό τύπο συναισθησίας, υπάρχει μια ερμηνεία κατά την οποία το συναισθητικό φαινόμενο αναπτύσσεται λόγω επίτασης ενός φυσιολογικού μηχανισμού. Οι πρώτες μελέτες πάνω σ’ αυτό το φαινόμενο αφορούσαν πιθήκους, στους οποίους διαπιστώθηκε μια ενεργοποίηση της προκινητικής περιοχής του εγκεφάλου κατά την παρακολούθηση κάποιου άλλου έμβιου όντος (πιθήκου, ανθρώπου) που πραγματοποιούσε κινήσεις συλλήψεως. Το φαινόμενο δεν παρατηρήθηκε στην περίπτωση που τις κινήσεις συλλήψεως τις πραγματοποιούσε ένα ρομπότ. Τέτοια κατοπτρικά συστήματα στον ανθρώπινο εγκέφαλο βρέθηκε ότι υπάρχουν αρκετά και αφορούν τον πόνο ή την αφή. Η ενεργοποίηση της κάθε περιοχής σε τέτοιες περιπτώσεις γίνεται σε τέτοιο βαθμό που σε μη συναισθητικά άτομα δεν γίνεται συνειδητή. Άλλη ερμηνεία προτείνει την ύπαρξη συνδέσεων μεταξύ οπτικών και σωματοαισθητικών περιοχών, που είναι μοναδικές σε συναισθητικά άτομα. Σύμφωνα με μια διαφορετική άποψη, η ενεργοποίηση μιας περιοχής του βρεγματικού λοβού, ιδιαιτέρως της διαβρεγμάτιας έλικας, η οποία ενεργοποιείται τόσο σε απτικά όσο και σε οπτικά ερεθίσματα θεωρείται υπεύθυνη για την εμφάνιση της συναισθησία.

Η συναισθησία είναι οκτώ φορές περισσότερο συνηθισμένη ανάμεσα στους συγγραφείς και στους καλλιτέχνες.

Βίωση της συναισθησίας

Όσον αφορά στο πώς τα ίδια τα άτομα βιώνουν τη συναισθησία έχει ειπωθεί ότι η καθημερινή ζωή τους μπορεί να είναι μια συνεχής, βίαιη επίθεση ενάντια στην αντίληψη, καθώς όλοι βιώνουν κάποιο αισθητηριακό μπέρδεμα. Ενώ η συναισθησία μπορεί να οδηγήσει κάποια άτομα σε περισπασμό, σε κάποια άλλα απομακρύνει τους περισπασμούς. Προκαλείται αυθόρμητα και δημιουργεί την εντύπωση μιας δεύτερης αίσθησης μέσα στο μυαλό.

Σύμφωνα με τον νευρολόγο V.S. Ramachandran του Πανεπιστήμιου Σαν Ντιέγκο, που ειδικεύεται στο θέμα της συναισθησίας, νευρολογικές διαδικασίες παρόμοιες με αυτές που συμβαίνουν στη συναισθησία, παίζουν βασικό ρόλο στην ικανότητά μας ν’ αντιλαμβανόμαστε μεταφορές και στο να είμαστε δημιουργικοί. Έτσι εξηγείται σε μεγάλο βαθμό το ότι η συναισθησία είναι οκτώ φορές περισσότερο συνηθισμένη ανάμεσα στους συγγραφείς και στους καλλιτέχνες.

Η έννοια της συναισθησίας συναντάται αρκετά συχνά στην τέχνη τόσο από καλλιτέχνες που ήταν συναισθητικοί όσο και από καλλιτέχνες που δεν είχαν αυτή την ιδιότητα. Μεταξύ άλλων, συναντάται στην ποίηση του Αρτούρ Ρεμπώ και του Τσαρλς Μπωντλέρ, στη ζωγραφική του Καντίνσκι, σε μυθιστορήματα του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ και στη μουσική των Αλεξάντερ Σκριάμπιν, Ολιβιέ Μεσιάν και Νικολάι Ρίμσκι – Κόρσακοφ. Το φαινόμενο της συναισθησίας απασχόλησε και το θεατρικό σκηνοθέτη Πίτερ Μπρουκ, χωρίς όμως ο ίδιος να είναι πάσχων. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις στις οποίες υπάρχουν αντικρουόμενες απόψεις σχετικά με το αν ένας καλλιτέχνης είναι πραγματικά συναισθητικός ή αν απλά χρησιμοποιεί έντονα τη μεταφορά στο λόγο του.

Όπως και να “χει το ενδιαφέρον για τη μελέτη του φαινομένου της συναισθησίας τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί, καθώς πολλοί ερευνητές ισχυρίζονται ότι η καλύτερη κατανόηση των διαδικασιών της συναισθησίας μπορεί να έχει όφελος σε ασθενείς με εγκεφαλικές ζημιές. Επιπρόσθετα, η έρευνα πάνω στους συναισθητικούς μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τη συνείδηση, την αντίληψη της πραγματικότητας του κόσμου και τον ρόλο των αισθήσεων σ’ αυτή.

synesthesia ana tous aiwnesΙστορική αναδρομή

Αρχαιότητα

Το ενδιαφέρον σχετικά με την ακουστική συναισθησία, δηλαδή η αντιστοίχηση ήχων με χρώματα, ανάγεται στην ελληνική αρχαιότητα, όταν οι φιλόσοφοι εξερευνούσαν το χρώμα της μουσικής, τη λεγόμενη σήμερα «χροιά», την οποία θεωρούσαν ως μια φυσική ποιότητα η οποία μπορούσε να προσδιοριστεί ποσοτικά. (Gage J.)

Πυθαγόρας
Ο Πυθαγόρας (6ος αιώνας π.Χ.) είχε αναφερθεί σε μία πιθανή ενιαία ύπαρξη των αισθήσεων. (Κουτσουράκη Ε., Αναστασιάδης Ι., Μπαλογιάννης Σ.Ι.)

Σύμφωνα με τη θεώρηση του ίδιου το 530 π.Χ. η συναισθησία φαίνεται να έχει τη μορφή μιας ιδανικής αντίληψης. Ο Πυθαγόρας και οι οπαδοί του δημιούργησαν μαθηματικούς νόμους για τους μουσικούς τόνους. Οι εξισώσεις που τυποποίησαν για να εξηγήσουν την σχέση που έχουν οι νότες και οι κλίμακες τους οδήγησαν να πιστέψουν πως οτιδήποτε στη φύση (που μπορεί να γίνει αντιληπτό απ’ τι αισθήσεις) ήταν φτιαγμένο από δονήσεις και πως η μαθηματική φόρμουλα που μπορούσε να ανακαλυφθεί θα εξηγούσε την σχέση μεταξύ όλων των υπαρχόντων πραγμάτων. (Steinfe S.)

Οι Πυθαγόρειοι ανακάλυψαν μια μέθοδο «θεραπείας» μέσα από τις δονήσεις της μουσικής, η οποία πίστευαν ότι μπορούσε να φέρει την ανθρωπότητα σε αρμονία με τις δονήσεις των ουράνιων σφαιρών. Η συναισθητική κατάσταση την οποία περιγράφει ο Δρ. Cytowic θα μπορούσε να είναι ισοδύναμη με μια πυθαγόρεια κατάσταση Ζεν. (Steinfe S.)

Ο William Moritz στο δοκίμιό του «Abstract Film and Color Music» εξηγεί: «Το να συγχωνεύει κανείς στις αισθήσεις του φαινομενικά ξεχωριστά αισθητηριακά δεδομένα συνιστά το φαινόμενο της συναισθησίας, κάτι που οι Πυθαγόρειοι εκλάμβαναν ως το μεγαλύτερο φιλοσοφικό δώρο και πνευματικό επίτευγμα, επειδή τελικά συμφιλιώνει τον καθημερινό φανταστικό κόσμο με τον αυθεντικό κόσμο των συμπαντικών, αέναων, αφηρημένων ιδεών.» (Moritz W.)

Αριστοτέλης
Ο Αριστοτέλης επίσης (4ος αιώνας π.Χ) παρατηρούσε «ένα είδος παραλληλισμού ανάμεσα σε οξείς και βαρείς ήχους με κάτι οξύ και αμβλύ στην αίσθηση της αφής και εξηγούσε ότι το «οξύς» και «βαρύς» σ’ αυτή την περίπτωση θα έπρεπε να εκλαμβάνεται ως «μεταφορές που μεταβιβάστηκαν από την σωστή τους θέση, την αφή». (Αριστοτέλης, αναφ. στο Smith A.)

17ος αιώνας

Ο John Locke (1632-1704) στο έργο του «Essay concerning human understanding» αναφέρει την ιστορία ενός τυφλού ο οποίος μια μέρα αισθάνθηκε «προδομένος» όταν έμαθε τι σήμαινε το «άλικο», ότι ήταν χρώμα κι όχι κάτι σαν τον ήχο της τρομπέτας. (Locke J.)

Ο φυσικός Isaac Newton είχε προσπαθήσει να λύσει το πρόβλημα θεωρώντας ότι οι μουσικοί και οι χρωματικοί τόνοι έχουν κοινές συχνότητες. (Peacock Κ.)

18ος αιώνας

Το 1789, ο Erasmus Darwin, Άγγλος γιατρός, φιλόσοφος και φυσιοδίφης, ο παππούς του Charles Darwin ανέφερε τα ακόλουθα στο δεύτερο μέρος του «Βοτανικού Κήπου»: «Καθώς η ευχαρίστηση που αντλούμε από τις αισθήσεις από τις μελωδικές νότες (…) πρέπει να προέρχεται από το άκουσμα κάποιων ήχων τους οποίους ακούμε πιο εύκολα απ’ ό,τι άλλους, πιο καθαρά ή πιο ευχάριστα. Και καθώς υπάρχει μια συμφωνία ανάμεσα στις αναλογίες των βασικών χρωμάτων και των βασικών ήχων, αν μπορούμε να το αποκαλέσουμε έτσι (…) οι ίδιοι κανόνες πρέπει να ελέγχουν και τις δύο αισθήσεις.»

Υπάρχουν περιστάσεις κατά τις οποίες συνυπάρχουν η μουσική και η ζωγραφική: ισχυρίζονται το δικαίωμα να δανείζονται μεταφορές η μία από την άλλη, όταν οι μουσικοί μιλούν για λαμπρότητα των ήχων και για το φως και το σχήμα ενός κονσέρτου, ενώ οι ζωγράφοι για την αρμονία των χρωμάτων και τον τόνο μιας εικόνας. Έτσι δεν ήταν και τόσο παράλογο, όπως θα φανταζόμασταν, όταν ένας τυφλός ρώτησε, αν το άλικο χρώμα ήταν όπως ο ήχος μια τρομπέτας. (Darwin, αναφ. στο Jewanski 1999:510.)

Ως απάντηση στον Locke, ο Leibniz στο «New Essays on Human Understanding», το οποίο γράφτηκε το 1704, αλλά δεν εκδόθηκε μέχρι το 1764, ανέφερε ότι είναι πολύ πιθανό ο Locke να εννοούσε τον μαθηματικό και επιστήμονα Nicholas Saunderson, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, του οποίου το κύρος έκανε τις δηλώσεις του αξιοπρόσεκτες.

O Newton ανέφερε τη συναισθησία το 1704, παρατηρώντας μια παράλληλη σχέση μεταξύ των χρωμάτων στο φάσμα του φωτός και τις νότες μιας μουσικής κλίμακας. Η έκδοση του βιβλίου του «Opticks» το 1704 κέντρισε τη φαντασία των μουσικών κι εφευρετών.

Το 1710 ο Άγγλος οφθαλμολόγος Thomas Woodhouse ανέφερε την περίπτωση ενός τυφλού ανθρώπου, ο οποίος προσελάμβανε χρώματα ως απόκριση στους ήχους. (Marks L.E.)

Ο Γάλλος ιερωμένος Louis Bertrand Castel, ο οποίος είχε επισημάνει την σχέση των χρωμάτων με τη μουσική, το 1735 έφτιαξε το πρώτο όργανο χρωμάτων (color organ) στον κόσμο. Αυτό ήταν ένα αρπίχορδο μουσικό όργανο που είχε κολλημένες χρωματιστές ταινίες σε κάθε πλήκτρο. Όπως πατούσε κανείς τα διάφορα πλήκτρα μια δέσμη φωτός ακτινοβολούσε από την ανάλογη ταινία και προβαλλόταν το χρώμα σε μια οθόνη. (Wierzbicki J.)

Το μουσικό όργανο του Bishop.

Το 1789 ο Erasmus Darwin έφτιαξε μια παρόμοια συσκευή που χρησιμοποιούσε λάμπες λαδιού και χρωματιστό γυαλί, αντί για κεριά και ταινίες. Το 1844 έγινε ακόμη ένα από τον D.D. Jameson. Το 1877 υπήρξε ακόμη ένα όργανο που εξέπεμπε φως, κατασκευασμένο από τον Αμερικανό συνθέτη Bainbridge Bishop. (Wierzbicki J.)

19ος αιώνας

Μια ακόμη αναφορά σχετικά με το ζήτημα της συναισθησίας ήρθε από τον Tobias Ludwig Sachs, το 1812, ο οποίος ανέφερε τα χρωματιστά του φωνήεντα ως μέρος της διδακτορικής του διατριβής στο θέμα του αλβινισμού. (Marks L.E.)

Σύμφωνα με τους Jörg Jewanski, Sean A. Day και Jamie Ward η πρώτη περίπτωση καταγεγραμμένης συναισθησίας είναι του Tobias Ludwig Sachs, του οποίου η διδακτορική διατριβή τοποθέτησε το ζήτημα σ’ ένα ιστορικό πλαίσιο. Στη διατριβή του για τον αλβινισμό, η οποία περιλάμβανε και κάποιες σελίδες για τη συναισθησία, εκδόθηκε στα Λατινικά το 1812 και σε γερμανική μετάφραση το 1824. (Jewanski J., Day A.S., Ward J.)

Το 1883 ο Frances Galton – ο οποίος ήταν ξάδερφος του Δαρβίνου- παρατήρησε ότι η συναισθησία ήταν συχνή στα παιδιά. Επίσης, ήταν ο πρώτος που διαπίστωσε ότι είναι ένα φαινόμενο που συνήθως υπάρχει μέσα σε οικογένειες, κάτι το οποίο αργότερα αποδείχτηκε ότι ήταν σωστό. (Galton F.)

Η επιστημονική κοινότητα κατά καιρούς χρησιμοποίησε διάφορους χαρακτηρισμούς για τη συναισθησία – από «παραίσθηση» ως «διασταύρωση των συνδέσεων στον εγκέφαλο» μέχρι κάποιες φορές ως μέρος της σχιζοφρένειας.

Αν και οι νευρολόγοι δεν έχουν πολύ καιρό που έχουν αρχίσει ν’ ασχολούνται με το θέμα της συναισθησίας, η συναισθησία προκάλεσε μεγάλο ενδιαφέρον στην επιστημονική και καλλιτεχνική κοινότητα για αρκετό καιρό, κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Εκείνη την εποχή ήταν που «το γεγονός ότι η Συναισθησία είναι ένα προϊόν του εγκεφάλου (όπως όλες οι αισθήσεις), παρά προϊόν φαντασίας, «ριζώθηκε» με την αλλαγή του αιώνα». (Cytowic R.)

Ο Henry David Thoreau επεσήμανε σ’ ένα γράμμα του προς τον Ralph Waldo Emerson ότι το 1848 ένα παιδί που ήξερε του είπε «αν δεν χρησιμοποιούσα “χρωματιστές λέξεις”. Είπε ότι μπορούσε να πει το χρώμα που είχαν πάρα πολλές λέξεις και διασκέδαζε μ’ αυτό τ’ άλλα παιδιά στο σχολείο». (Sanborn F.B.)

Το 1871 ο πατέρας της ψυχοφυσικής, Gustav Fechner ανέφερε μια πρώτη εμπειρική μελέτη χρωματιστών γραμμάτων σε 73 συναισθητικούς. (Fechner Th., Campen C. van)

Αυτή η έρευνα, μαζί με του Galton αποτελούσαν τα πρώτα δειλά βήματα της εξερεύνησης του θέματος στην επιστημονική κοινότητα. Από εκεί κι έπειτα η έρευνα για την συναισθησία άρχισε να αναπτύσσεται με γοργό ρυθμό σε Αγγλία, Γερμανία, Γαλλία και Ηνωμένες Πολιτείες, παράλληλα με την αναγνώριση της ψυχολογίας ως επιστημονικό πεδίο.

20ος και 21ος αιώνας

Τη δεκαετία του 1920 ζητήθηκε από τον Alexander R. Luria να εξετάσει τον ρεπόρτερ μιας εφημερίδας της Μόσχας, τον Solomon -Veniaminovich Shereshevsky. Αυτήν ήταν και η πρώτη ολοκληρωμένη περιγραφή ενός συναισθητικού ατόμου η οποία έμεινε γνωστή ως η περίπτωση του S. Ο τελευταίος είχε αξιοσημείωτη μνήμη, η οποία προερχόταν από το γεγονός ότι κάθε εξωτερικό ερέθισμα του προκαλούσε ζωηρότατες εικόνες. (Κουτσουράκη Ε., Αναστασιάδης Ι., Μπαλογιάννης Σ.Ι.)

Τον ίδιο αιώνα όμως, καθώς έγινε η έκρηξη στη λογοτεχνία, ενισχύθηκε και το ενδιαφέρον για την κατανόηση του φαινομένου της συναισθησίας. Ενδιαφέρον είναι για παράδειγμα ότι ο Scriabin συνέθεσε το 1911 τον περίφημο «Προμηθέα», μια δουλειά που είχε ενσωματώσει τόσο τη μουσική όσο και το φως, επιτυγχάνοντας μ’ αυτό τον τρόπο ένα συναισθητικό φαινόμενο.

Μέχρι το 1926, ο Mahling παρέθεσε 533 δημοσιευμένες εργασίες που σχετίζονταν με την συναισθησία χρωμάτων – ακοής. (Marks L.E.)

Γύρω στα 1930 η έρευνα γύρω απ’ τη συναισθησία εξασθένησε εξαιτίας των δυσκολιών στη μέτρηση των υποκειμενικών και εσωτερικών εμπειριών και επίσης εξαιτίας της ανόδου του μπιχεβιορισμού στην ψυχολογία. Ο Mark αναφέρει 44 εργασίες για την συναισθησία ακοής – χρώματος από το 1900 ως το 1940, ενώ τα επόμενα χρόνια από το 1940 ως το 1975, δημοσιεύτηκαν μόνο 12 εργασίες. (Marks L.E.)

Η πιο παλιά έρευνα που αναφέρεται στη συναισθησία, εκτός από τη δουλειά του Galton, έγινε το 1942 και υπήρξε πολύ μικρή μέχρι που πέρασαν δύο δεκαετίες, οπότε και εντατικοποιήθηκε η έρευνα για τον εγκέφαλο. (Jensen A.)

Η πρώτη αναφορά είχε ως επίκεντρο την τέταρτη πιο κοινή μορφή συναισθησίας, η οποία περιλαμβάνει χρώματα που προκύπτουν από ήχους. Περιλάμβανε μια σειρά από τεστ που οι ερευνητές υπέβαλαν στα υποκείμενά τους και τα αποτελέσματα ήταν περισσότερο στο πλαίσιο των παραδοσιακών ψυχολογικών αρχών παρά των νευρολογικών. (Karwoski T. F., Odbert, H. S.& Osgood, C. E.)

Ακόμη ένα ενδιαφέρον γεγονός συνέβη το 1944, όταν έγινε μια προσπάθεια να διδαχτεί η χρωματική ακοή σε κάποια άτομα που δεν είχαν από φυσικού τους αυτή την ικανότητα.

Το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας για τη συναισθησία έχει αρχίσει να εξαπλώνεται. Ο Cretien van Campen έκανε τη γραφική παράσταση των δημοσιεύσεων την περίοδο 1780 – 2000 και παρατήρησε μια αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για τη συναισθησία από το 1980. (Dann K.T.)

Κατά τη δεκαετία του ’80, όταν έγινε η γνωστική επανάσταση ξεκίνησε η συζήτηση για τις εσωτερικές καταστάσεις και με την άνθιση της έρευνας της συνείδησης, οι επιστήμονες ξεκίνησαν ακόμη μία φορά ν” ασχολούνται ζωηρά με το συναρπαστικό φαινόμενο της συναισθησίας. Με πρωτοστάτες τους Lawerence E. Marks και Richard Cytowic στις Ηνωμένες Πολιτείες και τους Simon Baron – Cohen και Jeffrey Gray στην Αγγλία, η έρευνα πάνω στη συναισθησία άρχισε να εξερευνά την πραγματικότητα, τη συνέπεια και τη συχνότητα των συναισθητικών εμπειριών.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 υπήρξε μια «συναισθησιακή αναγέννηση», η οποία άρχισε με το βιβλίο του Richard Cytowic «The Man Who Tasted Shapes» και τότε είναι που έγιναν κάποιες καινοτόμες έρευνες από μερικούς σημαντικούς επιστήμονες. (Jensen A.)

Προς το τέλος της δεκαετίας του ’90 οι ερευνητές άρχισαν να στρέφουν την προσοχή τους προς τη μορφή της συναισθησίας grapheme – color, μιας από τις πιο κοινές μορφές και εύκολης ως προς τη μελέτη.

Το 2006, η διεθνής επιστημονική εφημερίδα «Cortex» δημοσίευσε ένα ειδικό τεύχος αφιερωμένο στη συναισθησία, αποτελούμενο από 26 άρθρα ξεχωριστών περιπτώσεων στις οποίες είχε μελετηθεί η νευρολογική βάση της συναισθησίας.

Η συναισθησία έχει γίνει θέμα αρκετών επιστημονικών βιβλίων και νουβελών κι ένα πρόσφατο φιλμ έχει περιλάβει χαρακτήρες οι οποίοι βιώνουν το φαινόμενο της συναισθησίας.

Οι συναισθητικοί και η ερευνητές της συναισθησίας έχουν συναντηθεί για να ιδρύσουν διάφορες κοινότητες αφιερωμένες στην έρευνα και την εκπαίδευση σχετικά με τη συναισθησία, τις συνέπειες και χρήσεις της. Το 1995 ιδρύθηκε ο Αμερικάνικος Σύλλογος Συναισθησίας (American Synesthesia Association) και έχει καθιερώσει ετήσιες συναντήσεις από το 2001. Στην Αγγλία, ο σύνδεσμος συναισθησίας του Ηνωμένου Βασιλείου (UK Synaesthesia Association) προέκυψε από παρόμοια επιθυμία να φέρει σε επαφή τους συναισθητικούς με ανθρώπους που τους μελετούν κι επίσης διοργανώνει συνέδρια. Ομοίως, από το 1993 ο Sean A. Day διαχειρίζεται τη «λίστα της συναισθησίας», μια λίστα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου για συναισθητικούς κι ερευνητές σ’ όλο τον κόσμο. Με την αυξανόμενη επιστημονική γνώση και τη δημοσιοποίησή της, έχει αυξηθεί παγκοσμίως και η ενημέρωση γι’ αυτό το θέμα. (Day S.A., Rich A.N., Bradshaw J.L. & Mattingley J.B)

Χρήσιμες πληροφορίες:
Ένα απ’ τα πιο γνωστά κέντρα μελέτης της συναισθησίας στην Ευρώπη βρίσκεται στο Πανεπιστήμιο του Σάσεξ, με ερευνητική ομάδα υπό την επίβλεψη του Dr. Jamie Ward. Στην ιστοσελίδα τους μπορεί να βρει κανείς περισσότερες πληροφορίες, καθώς και χρήσιμες συνδέσεις: http://www.syn.sussex.ac.uk/

Στην ελληνική γλώσσα μπορεί να βρει κανείς περισσότερες πληροφορίες και να κάνει το τεστ της συναισθησίας στην ιστοσελίδα: http://www.synesthesia.gr


Βιβλιογραφία:

Κουτσουράκη, Ε., Αναστασιάδης, Ι., Μπαλογιάννης, Σ.Ι. (2008), Το φαινόμενο της συναισθησίας. Μια ανασκόπηση, Εγκέφαλος, (τόμος 45) Νο 1.

Ackerman, D., Συναισθησία – Η ιστορία των αισθήσεων. Αθήνα: Περίπλους.

Baron –Cohen, S., Burt, L., Smith –Laittan, S., Harrison, J.E., Bolton, P. (1996) Synaesthesia: Prevalence and familiarity. Perception; 25: 1073-9.

Campen, C. van (2007). The Hidden Sense. Synesthesia in Art and Science. Cambridge: MIT Press.

Cohen, R., Kadosh, Henik, A. (2005), When a line is a number: Color yields magnitude information in a digit-color synesthete. Neuroscience, 137(1):3-5. Epub. 2005 Oct 20.

Cytowic, R.E. (1993). The Man Who Tasted Shapes: A Bizarre Medical Mystery Offers Revolutionary Insights into Reasoning, Emotion, and Consciousness. New York: Putnam.

Cytowic, R.E., (2003), The Man Who Tasted Shapes. Bradford Books.

Cytowic, R., E., Eagleman, D.M. (2009), Wednesday is Indigo Blue: Discovering the Brain of Synesthesia (with an afterword by Dmitri Nabokov). Cambridge: MIP Press. pp. 309. ISBN 0-262-01279-9.

Dann, K. T. (1998). Bright Colors Falsely Seen: Synaesthesia and the Search for Transcendent Knowledge. Yale University Press.

Day, S.A. (2005). Some Demographic and Socio-cultural Aspects of Synesthesia. in L. Robertson & N. Sagiv (Eds.) Synesthesia: Perspectives from Cognitive Neuroscience. Oxford:Oxford University Press. 11-33.

Day, S.Α., (2009), Types of synesthesia. Types of synesthesia. Online: http://home.comcast.net/~sean.day/html/types.htm, accessed 18 February 2009.

Fechner, Th. (1871) Vorschule der Aesthetik. Leipzig: Breitkopf und Hartel.

Gage, J. (1993), Colour and Culture. Practice and Meaning from Antiquity to Abstraction. London:Thames & Hudson.

Galton, F. (1883). Inquiries into Human Faculty and its Development. London:Dent & Sons.

Jensen, Α. (2007). Synesthesia. Lethbridge Undergraduate Research Journal. Volume 2 Number 1.

Jewanski, J. (1999). Ist C = Rot?: Eine Kultur- und Wissenschaftsgeschichte zum Problem der wechselseitigen Bezeihung zwischen Ton und Farbe. Von Aristoteles bis Goethe. Berliner Musik Studien, Band 17. Sinzig: Studio.

Jewanski, J., Day, A.S., Ward, J., (2009). The First Case on Synesthesia in History, Reported by Georg Tobias Ludwig Sachs in 1812, Journal of the History of the neurosciences. Volume 18, Issue 3, July, 293 – 303.

Karwoski, T. F., Odbert, H. S., & Osgood, C. E. (1942). Studies in synaesthetic thinking: II. The role of form in visual responses to music. Journal of General Psychology. vol. 26, 199-222.

Knoch, D., Gianotti, R.R., L., Mohr, C., Brugger P. (2005), Synesthesia: When colors count. Cognitive Brain Research. Vol 25(1), Sep, 372-374.

Locke, J. (1689). An Essay Concerning Human Understanding. Book III, Chapter IV, section 11

Luria., A. (2001). The mind of a mneumonist. 10th printing, Harvard University press.

Marks, L.E. (1975). On colored-hearing synesthesia: Cross-modal translations of sensory dimensions, Psychological Bulletin. 82 (3): 303-331.

Mellers, W. (1962) (1969), Man and His Music. Vol 4, Νew York: Schocken.

Moritz, W. (1986). “Abstract Film and Color Music”, The Spiritual In Art: Abstract Painting 1890-1985. New York: Abbeville, 296-311.

Peacock, K. (1988). «Instruments to Perform Color-Music: Two Centuries of Technological Experimentation,» Leonardo 21. No. 4, 397-406.

Ramachandran,V. S., Hubbard, E. M. (2006), Synesthesia: what does it tell us about the emergence of qualia, metaphor, abstract thought, and language? In: van Hemmen, J. L., Sejnowski, T. J., eds. 23 Problems in systems neuroscience. Oxford University Press USA. pp. 432-473.

Rich, A.N., Bradshaw, J.L. & Mattingley, J.B. (2005). A systematic, large scale study of synaesthesia: Implications for the role of early experience in lexical-colour associations. Cognition. 98(1):53-84.

Samuel, C., Messiaen, Ol. (1994). Music and Color.Conversations with Claude Samuel, trans. by E. Thomas Glasow. Portland, OR: Amadeus Press, p. 41

Sanborn, F.B. The Writings of Henry David Thoreau. Vol. VI: Familiar Letters, part II, 150.

Smith, J.A. (1908) (1952). Aristotle De Anima, II, 420 a and b, quotes from The Works of Aristotle Translated into English, ed. W.D. Ross. 12 vols, Oxford, vol. 3

Ward, J. (2009), Ο Βάτραχος που κόαζε μπλε. Επιστημονική επιμέλεια: Αργυρώ Βατάκη & Σταυρούλα Σαμαρτζή, Πεδίο.
Web:
Steinfe, S., The synesthetic cinema, http://s.steinfe.net/content/portfolio/writing_and_interviews/The_Synesthetic_Cinema.pdf

Categories: Αρθρα | Tags: , , , , | Leave a comment

Βρες τη Μούσα σου: Εργαστήριο Εκφραστικής Γραφής στην Κύπρο – ΝΕΟ

Βρες τη μούσα σου_photo I

Βρες τη μούσα σου_photo IΈνα εργαστήριο για το συγγραφικό ξεμπλοκάρισμα και την ενδυνάμωση της δημιουργικότητας, τόσο για νέους όσο και για έμπειρους συγγραφείς.

Αν θέλεις:

  • Να ξεκινήσεις να γράφεις, αλλά δεν ξέρεις πώς
  • Να εξελίξεις το γράψιμο που ήδη κάνεις
  • Ν’ αυξήσεις τη δημιουργικότητά σου
  • Ν’ ανακαλύψεις ή εξερευνήσεις το συγγραφέα μέσα σου
  • Να βρεις έμπνευση για τα γραπτά σου
  • Να μάθεις να εκφράζεσαι χωρίς το φόβο της κριτικής
  • Να χαλαρώσεις και να διασκεδάσεις γράφοντας
  • Να μοιραστείς με άλλους το πάθος σου για γράψιμα

Τότε αυτό το εργαστήριο είναι για σένα!

Το εργαστήριο θα είναι βιωματικό και θα δοθούν ασκήσεις εκφραστικής γραφής μέσα κλίμα ασφάλειας και εμπιστοσύνης.

Μέρος του υλικού και της βιβλιογραφίας θα είναι στ’ αγγλικά.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:
Διοργανωτής: WRITE CY
Σάββατο 30 Σεπτεμβρίου 2017
17.00 – 21.00
Χώρος: NIMAC ⇢ (Δημοτικό Κέντρο Τεχνών Λευκωσίας)

Κόστος: 50 ευρώ

Για εγγραφές δείτε εδώ:
https://www.writecy.com/writecy-events/2017/7/21/bres-ti-mousa-sou

 

Categories: excerpt, Εργαστήρια - Σεμιναρια | Tags: , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Συγγραφικό Retreat στο Πήλιο με τη Victoria Gosling & τη Δήμητρα Διδαγγέλου

the-reader-berlin

the-reader-berlin Σε συνεργασία με το The Reader Berlin

Το καλοκαίρι του 2017 θα έχουμε τη χαρά να μας επισκεφτεί η Αγγλίδα συγγραφέας και δημιουργός του The Reader Berlin, Victoria Gosling για να συνδιοργανώσουμε ένα retreat δημιουργικής κι εκφραστικής γραφής.

Το retreat θα πραγματοποιηθεί από τις 22 μέχρι τις 28 Ιουνίου στις Πινακάτες, την έδρα του Ινστιτούτου Ψυχικής Έκφρασης «Ψ-Χ» και θα περιλαμβάνει εργαστήρια και ατομικές συνεδρίες με την Victoria Gosling και τη Δήμητρα Διδαγγέλου. Παράλληλα, στο πρόγραμμα έχει προβλεφθεί χρόνος για γράψιμο, μοίρασμα των γραπτών με την ομάδα, ελεύθερος χρόνος για δραστηριότητες στη φύση και εκδρομές στην παραλία.

Επικοινωνία στην Ελλάδα: Δήμητρα Διδαγγέλου 694 854 9865

Email κρατήσεων: hello@thereaderberlin.com  (επικοινωνία στ’ αγγλικά)

Μπορείτε να δείτε αναλυτικά το πρόγραμμα εδώ:
http://thereaderberlin.com/writing-retreat-2017/

 

 

 

 

 

 

 

Categories: excerpt, Εργαστήρια - Σεμιναρια | Tags: , , , , , , , , , | Leave a comment

«Από το μπουμπούκι στο άνθος» – Βιωματικό Εργαστήριο στο Myrtillo café 

kathe louloudi tou avrio

kathe louloudi tou avrioΈνα ταξίδι προσωπικής ανάπτυξης μέσα από την εκφραστική γραφή

Η άνοιξη είναι η εποχή που αφήνουμε πίσω μας ό,τι παλιό έχει κλείσει τον κύκλο του ή δεν μας ικανοποιεί πια και υποδεχόμαστε το νέο και τις αλλαγές στη ζωή μας. Όπως την άνοιξη τα μπουμπούκια μεταμορφώνονται σε άνθη, έτσι και η ψυχή μας μπορεί να μεταμορφωθεί και ν’ αναπτυχθεί σύμφωνα με τον προορισμό της.

Σ’ αυτό το εργαστήριο θα χρησιμοποιήσουμε ασκήσεις εκφραστικής γραφής με στόχο τη διαχείριση των αλλαγών στη ζωή μας και την προσωπική ανάπτυξη σύμφωνα με τον αυθεντικό εαυτό μας.

Δεν χρειάζεται καμία προηγούμενη εμπειρία με τη συγγραφή. Το μοίρασμα των προσωπικών γραπτών είναι προαιρετικό.

Τι είναι η εκφραστική γραφή  – Πώς δουλεύει;

Η εκφραστική γραφή είναι μια μέθοδος στην οποία το γράψιμο χρησιμοποιείται ως κύριο μέσο έκφρασης των συναισθημάτων και των σκέψεων.  Περιλαμβάνει συγκεκριμένες τεχνικές και μεθόδους με τις οποίες ο καθένας μπορεί να εκφραστεί ελεύθερα, να πει την ιστορία του και να διοχετεύσει τα συναισθήματα και τις σκέψεις του στο χαρτί χωρίς να υπάρχει σωστό ή λάθος. Από τα μεγαλύτερα προτερήματα αυτής της μεθόδου είναι ότι είναι πολύ οικονομική, καθώς απ’ τη στιγμή που θα μάθει κανείς τις ασκήσεις και τεχνικές, στη συνέχεια θα μπορεί να τις εφαρμόζει μόνος του.  Είναι ιδιαίτερα επιτυχημένος τρόπος έκφρασης  και χρησιμοποιείται πολύ στο εξωτερικό (ΗΠΑ και Ευρώπη) για τη βελτίωση της ψυχικής, πνευματικής και σωματικής υγείας.

Κάνει αυτό το εργαστήριο για μένα;

Αν θέλεις:

  • Να κάνεις αλλαγές στη ζωή σου, αλλά φοβάσαι
  • Να ξεπεράσεις τα εμπόδια που εσύ βάζεις στον εαυτό σου
  • Να μάθεις ν’ ακούς την εσωτερική φωνή σου
  • Ν’ αποκτήσεις μεγαλύτερη αυτογνωσία
  • Να βρεις ισορροπία στη ζωή σου

Τότε αυτό το εργαστήριο είναι για σένα.

Γιατί, σημασία δεν έχουν τα γεγονότα γύρω μας, αλλά ο τρόπος που εμείς τα βλέπουμε, τα εκφράζουμε και τα επεξεργαζόμαστε…
«Γιατί μπορώ να σε βοηθήσω μ’ αυτό το εργαστήριο»

Είμαι η Δήμητρα Διδαγγέλου και μέσα από την εκφραστική γραφή έχω καταφέρει να συνδυάσω τις δύο μεγάλες μου αγάπες: το γράψιμο και την ψυχολογία.

Για περισσότερα από δέκα χρόνια εργάστηκα ως δημοσιογράφος στην τηλεόραση (ΕΡΤ), σε έντυπα (NEA, Ταχυδρόμος) και ιστοσελίδες, καθώς και στην παραγωγή ντοκιμαντέρ με στόχο την ενημέρωση του κοινού σε θέματα ψυχικής υγείας. Στη συνέχεια, δημιούργησα το ηλεκτρονικό περιοδικό ψυχολογίας «Ψυχο-γραφήματα» και το Ινστιτούτο Ψυχικής Έκφρασης  Ψ-Χ. Σε ατομικές και ομαδικές συνεδρίες χρησιμοποιώ το γράψιμο ως ψυχοθεραπευτικό εργαλείο, αλλά και ως μέσο έκφρασης των συναισθημάτων και σκέψεων.

Είμαι τακτική εισηγήτρια εργαστηρίων στο The Reader Berlin στο Βερολίνο. 

Έχω σπουδάσει Ψυχολογία (Αριστοτέλειο Παν/μιο Θεσ/κης) με Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην «Ψυχολογία και Μ.Μ.Ε» (Πάντειο Παν/μιο).  Έχω εκπαιδευτεί στη θεραπευτική γραφή (Therapeutic Writing Institute, Denver, USA), στη φιλοσοφική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία, στη συστημική θεωρία και στον επαγγελματικό προσανατολισμό. Έχω παρακολουθήσει σεμινάρια κι εργαστήρια, τόσο στην επιστήμη της ψυχολογίας, όσο και στη δημοσιογραφία και τη λογοτεχνική συγγραφή.

Έχω άδεια ασκήσεως του επαγγέλματος του ψυχολόγου και είμαι μέλος του International Association for Journal Writing, της ΕΣΗΕΑ και του Science View. Είμαι μέντορας στο δίκτυο Women on Top.

H νουβέλα μου «Η Σύβι και ο Ντάντυ» κυκλοφόρησε το 2014 από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη, ενώ το βιβλίο μου «Wabi Sabi» είναι υπό έκδοση. Διηγήματά μου έχουν διακριθεί σε διαγωνισμούς κι έχουν δημοσιευτεί σε συλλογικούς τόμους και λογοτεχνικά περιοδικά.

 

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ:

Ημερομηνία: Κυριακή 2 Απριλίου 2017
Ώρα: 17.00 – 21.00

Χώρος: Myrtillo café (καφέ, εργαστήρι, κέντρο τέχνης & λόγου)

Διεύθυνση: Πάρκο ΚΑΠΑΨ, οδός Τριφυλλίας και Λάμψα, Αμπελόκηποι
10’ από το σταθμό Πανόρμου του μετρό

Κόστος: 30 ευρώ
10% έκπτωση για άνεργους, φοιτητές, συνταξιούχους και σε όσους γράφονται μαζί

Email επικοινωνίας & αποστολής της αίτησης: expressive.writing@yahoo.com
Τηλέφωνο: 694 854 9865
Θα δοθούν βεβαιώσεις συμμετοχής
Απαιτείται έγκαιρη δήλωση συμμετοχής, καθώς στην ομάδα συμμετέχει περιορισμένος αριθμός ατόμων και συμπληρώνονται γρήγορα. Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

 

Anais Nin

 

Categories: Εργαστήρια - Σεμιναρια | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

«Το χαρτί μου, ο καθρέφτης μου»  – Εργαστήριο εκφραστικής γραφής online

to xarti mou_o kathreftis mou_II

to xarti mou_o kathreftis mou_IIΑυτογνωσία & Προσωπική Ανάπτυξη
Εάν αυτή την άνοιξη θέλετε να κάνετε μια βουτιά στον εσωτερικό σας κόσμο, ν’ αποκτήσετε αυτογνωσία και να βελτιώσετε τη ζωή σας, το γράψιμο μπορεί να γίνει ο καλύτερος σύμμαχός σας!

Το εργαστήριο ξεκινά στις 4 Μαίου και διαρκεί μέχρι τις 14 Ιουνίου (6 εβδομάδες). Είναι εξ’ αποστάσεως και μπορείτε να συμμετάσχετε στην ομάδα απ’ όπου και αν βρίσκεστε, οποιαδήποτε ώρα και μέρα της εβδομάδας. Περιλαμβάνει γραπτές ασκήσεις, αναγνώσματα και συζητήσεις online και βασίζεται σε συγκεκριμένες τεχνικές που έχουν αναπτυχθεί από ειδικούς επιστήμονες στο χώρο της εκφραστικής και θεραπευτικής γραφής.

Τι είναι η εκφραστική γραφή  – Πώς δουλεύει;

Η Εκφραστική Γραφή περιλαμβάνει συγκεκριμένες τεχνικές και μεθόδους με τις οποίες μπορεί ο καθένας να εκφραστεί ελεύθερα μέσω του γραπτού λόγου και να διοχετεύσει τα συναισθήματά του στο χαρτί χωρίς το φόβο της κριτικής, του σωστού ή λάθους. Είναι ιδιαίτερα επιτυχημένος τρόπος έκφρασης  και χρησιμοποιείται πολύ στο εξωτερικό (ΗΠΑ και Ευρώπη) για τη βελτίωση της ψυχικής και σωματικής υγείας. Από τα μεγαλύτερα προτερήματα αυτής της μεθόδου είναι ότι είναι πολύ οικονομική, καθώς απ’ τη στιγμή που θα μάθει κανείς τις ασκήσεις και τεχνικές, στη συνέχεια θα μπορεί να τις εφαρμόζει μόνος του. Μ’ ένα χαρτί και μολύβι ή έναν υπολογιστή θα έχει για πάντα μαζί του τον πιο αξιόπιστο σύμβουλο, τον εαυτό του.

Κάνει για μένα;

Αν θέλεις:
-Ν’ αποκτήσεις μεγαλύτερη αυτογνωσία κι εσωτερική σοφία
-Να μάθεις να εκφράζεσαι ελεύθερα χωρίς το φόβο της κριτικής
-Να  μάθεις νέες τεχνικές γραφής
-Να μοιραστείς με άλλους το πάθος σου για το γράψιμο
-Ν’ ασχοληθείς με μια δημιουργική, ευχάριστη και γεμάτη νόημα δραστηριότητα

Τότε αυτό το εργαστήριο είναι για σένα.

Μέσα στις έξι εβδομάδες του εργαστηρίου, θα δουλευτούν συστηματικά και σε βάθος θέματα αυτογνωσίας.

«…Γιατί, σημασία δεν έχουν τα γεγονότα γύρω μας, αλλά ο τρόπος που εμείς τα βλέπουμε, τα εκφράζουμε και τα επεξεργαζόμαστε…»

Τι να μην περιμένεις: το συγκεκριμένο εργαστήριο δε μπορεί να έχει θεραπευτικά αποτελέσματα, ούτε ν’ αντικαταστήσει θεραπευτικές συνεδρίες ή την επίσκεψη σε ψυχολόγο.

Μπορώ να συμμετέχω;

Αν είσαι ενήλικας και θέλεις να βάλεις στη ζωή σου το γράψιμο, μπορείς να συμμετέχεις. Δε χρειάζεται καμία προηγούμενη εμπειρία με τη συγγραφή. Το μοίρασμα των προσωπικών γραπτών είναι προαιρετικό.

 

Τι χρειάζεται να ξέρω για να συμμετέχω online;

Το εργαστήριο πραγματοποιείται μέσω ειδικής πλατφόρμας e-learning και θα υπάρχει ακριβής καθοδήγηση. Δεν απαιτούνται εξειδικευμένες γνώσεις, πέρα από το να γνωρίζει κανείς να αποθηκεύει, ν’ ανοίγει αρχεία και να γράφει σε υπολογιστή. Η πλατφόρμα θα είναι ανοιχτή καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας και όλες οι «συζητήσεις» και ασκήσεις θα γίνονται γραπτώς. Δεν χρειάζεται παρακολούθηση συγκεκριμένη μέρα ή ώρα.

 

«Γιατί μπορώ να σε βοηθήσω μ’ αυτό το εργαστήριο»

Είμαι η Δήμητρα Διδαγγέλου και μέσα από την εκφραστική γραφή έχω καταφέρει να συνδυάσω τις δύο μεγάλες μου αγάπες: το γράψιμο και την ψυχολογία.

Για περισσότερα από δέκα χρόνια εργάστηκα ως δημοσιογράφος στην τηλεόραση (ΕΡΤ), σε έντυπα (NEA, Ταχυδρόμος) και ιστοσελίδες, καθώς και στην παραγωγή ντοκιμαντέρ με στόχο την ενημέρωση του κοινού σε θέματα ψυχικής υγείας. Στη συνέχεια, δημιούργησα το ηλεκτρονικό περιοδικό ψυχολογίας «Ψυχο-γραφήματα» (http://www.psychografimata.com) και το Ινστιτούτο Ψυχικής Έκφρασης  Ψ-Χ. Σε ατομικές και ομαδικές συνεδρίες χρησιμοποιώ το γράψιμο ως ψυχοθεραπευτικό εργαλείο, αλλά και ως μέσο έκφρασης των συναισθημάτων και σκέψεων.

Είμαι τακτική εισηγήτρια εργαστηρίων στο The Reader Berlin στο Βερολίνο. 

Έχω σπουδάσει Ψυχολογία (Αριστοτέλειο Παν/μιο Θεσ/κης) με Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην «Ψυχολογία και Μ.Μ.Ε» (Πάντειο Παν/μιο).  Έχω εκπαιδευτεί στη θεραπευτική γραφή (Therapeutic Writing Institute, Denver, USA), στη φιλοσοφική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία, στη συστημική θεωρία και στον επαγγελματικό προσανατολισμό. Έχω παρακολουθήσει σεμινάρια κι εργαστήρια, τόσο στην επιστήμη της ψυχολογίας, όσο και στη δημοσιογραφία και τη λογοτεχνική συγγραφή.

Έχω άδεια ασκήσεως του επαγγέλματος του ψυχολόγου και είμαι μέλος του International Association for Journal Writing, της ΕΣΗΕΑ και του Science View. Είμαι μέντορας στο δίκτυο Women on Top.

H νουβέλα μου «Η Σύβι και ο Ντάντυ» κυκλοφόρησε το 2014 από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη, ενώ το βιβλίο μου «Wabi Sabi» είναι υπό έκδοση. Διηγήματά μου έχουν διακριθεί σε διαγωνισμούς κι έχουν δημοσιευτεί σε συλλογικούς τόμους και λογοτεχνικά περιοδικά.

 

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:
Ημερομηνίες: 4 Μαΐου – 14 Ιουνίου 2017
Κόστος: 20 ευρώ /εβδομάδα– σύνολο 6 εβδομάδων: 120 ευρώ (σε 2 δόσεις)

Email επικοινωνίας: expressive.writing@yahoo.com
Τηλέφωνο: 694 854 9865

Θα δοθούν βεβαιώσεις συμμετοχής.

Για την εγγραφή σας απαιτείται έγκαιρη δήλωση συμμετοχής, καθώς στις ομάδες συμμετέχει περιορισμένος αριθμός ατόμων και συμπληρώνονται γρήγορα. Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

Μπορείτε να κατεβάσετε την αίτηση συμμετοχής, να τη συμπληρώσετε και να τη στείλετε στο: expressive.writing@yahoo.com

ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΗ ΓΡΑΦΗ:
 www.ekfrastiki-grafi.gr

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Categories: excerpt, Εργαστήρια - Σεμιναρια | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

«Ψυχής Άκος»: τριήμερο αυτογνωσίας στο Πήλιο με εργαστήρια εκφραστικής γραφής

Ψυχής Άκος_banner

Ψυχής Άκος_bannerΑπό τα Ψυχο-γραφήματα!

12 – 14 Μαΐου 2017

 

Ψυχή: η κινητήρια δύναμη κάθε ζωντανού οργανισμού

Άκος:  ανακούφιση, ίαση, θεραπεία, ωφέλεια

 

Μετά το επιτυχημένο τριήμερο πέρυσι το καλοκαίρι, τα Ψυχο-γραφήματα διοργανώνουν για ακόμη μία χρονιά το τριήμερο αυτογνωσίας στο Πήλιο, από τις 12 μέχρι τις 14 Μαΐου 2017!

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει εργαστήρια ψυχολογίας και εκφραστικής γραφής σε συνδυασμό με την επαφή με τη φύση, καθώς και πολλές παράλληλες δραστηριότητες.

Δείτε εδώ σχετικό βίντεο:

 

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Παρασκευή 12/5

13.00 – 18.00
Εγγραφές

18.00 – 21.00

Γράφοντας στη δύση του ήλιου
Εργαστήριο Θεραπευτικής Γραφής 

Εισηγήτρια: Δήμητρα Διδαγγέλου, Ψυχολόγος, MSc Media Psychology

 

Σάββατο 13/5

10.30 – 13.30

Γέφυρες Συμφιλίωσης

Εργαστήριο Δραματοθεραπείας 

Εισηγήτρια:  Βαρβάρα Μπουκουβάλα, Ψυχολόγος – Δραματοθεραπεύτρια

 

17.00 – 20.00

Γνωρίζοντας τον εαυτό μου μέσα από τα μάτια των άλλων

Εργαστήριο ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης

Εισηγήτρια: Ναταλία Βαλαμουτοπούλου, Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια

 

Κυριακή 14/5

10.00 – 13.00
Περσεφόνη & Δήμητρα: αναζητώντας την κατάλληλη απόσταση

Εργαστήριο Παιγνιοθεραπείας

Εισηγήτρια: Όλγα Δημοπούλου, Ψυχολόγος

 

15.00 – 18.00

Απ’ το μπουμπούκι στο άνθος – Προσωπική ανάπτυξη μέσα από το γράψιμο
Εργαστήριο Θεραπευτικής Γραφής 

Εισηγήτρια: Δήμητρα Διδαγγέλου, Ψυχολόγος, MSc Media Psychology

 

ΔΕΙΤΕ  ΤΙΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΕΔΩ:
ΨΥΧΗΣ ΑΚΟΣ_ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ_2017

 

Παράλληλες δραστηριότητες:
Σεμινάρια διατροφής
Έκθεση ζωγραφικής και ατομικά μαθήματα από την Αγγελική Κούρκουλου
Δωρεάν αξιολόγηση με τη μέθοδο Tomatis (ηχοθεραπευτική αγωγή) από την Άννα Μαλισιόβα
Κοσμοενεργειακή θεραπεία με τη Μαριάνθη Μεταλληνού
Γιόγκα
Βόλτες με άλογα & πεζοπορία

 

Κόστος:
Μεμονωμένο εργαστήριο: 30 ευρώ
Ημερήσιο (2 εργαστήρια): 50 ευρώ
Τριήμερο (5 εργαστήρια): 100 ευρώ

 

Το χωριό

Τα εργαστήρια θα πραγματοποιηθούν στην έδρα του περιοδικού «Ψυχο-γραφήματα» τις Πινακάτες, ένα ήρεμο παραδοσιακό χωριό του Νοτίου Πηλίου, το οποίο περιβάλλεται από πλούσια βλάστηση και προσφέρεται για χαλάρωση. Η θάλασσα απέχει μόλις είκοσι λεπτά και ο Βόλος μισή ώρα. Ο τίτλος του τριημέρου είναι εμπνευσμένος από την ομώνυμη βιβλιοθήκη του Δ. Μηλέων και σημαίνει «Θεραπεία Ψυχής».

Περισσότερα για το χωριό μπορείτε να δείτε ΕΔΩ.

Δείτε τον χάρτη ΕΔΩ.

 

Το χωριό

Τα εργαστήρια θα πραγματοποιηθούν στην έδρα του περιοδικού «Ψυχο-γραφήματα» τις Πινακάτες, ένα ήρεμο παραδοσιακό χωριό του Νοτίου Πηλίου, το οποίο περιβάλλεται από πλούσια βλάστηση και προσφέρεται για χαλάρωση. Η θάλασσα απέχει μόλις είκοσι λεπτά και ο Βόλος μισή ώρα. Ο τίτλος του τριημέρου είναι εμπνευσμένος από την ομώνυμη βιβλιοθήκη του Δ. Μηλέων και σημαίνει «Θεραπεία Ψυχής».

Περισσότερα για το χωριό μπορείτε να δείτε ΕΔΩ.

Δείτε τον χάρτη ΕΔΩ.

 

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Πινακάτες, Δ. Νοτίου Πηλίου, Ν. Μαγνησίας

Επικοινωνία για πληροφορίες & κρατήσεις:
Δήμητρα Διδαγγέλου, τηλ. 694 854 9865
email: seminaria@psy-che.gr
Τα εργαστήρια είναι βιωματικά και θα γίνουν σε μικρές ομάδες, γι’ αυτό απαιτείται έγκαιρη κράτηση.

ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΜΕ ΜΙΝΙ  BUS. ΡΩΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΓΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ. 

Θα δοθούν βεβαιώσεις συμμετοχής σε όποιον το επιθυμεί.
Περισσότερες πληροφορίες: www.psyche.gr

 

Psychis Akos_4 Psychis Akos_5 Psychis Akos_6 Psychis Akos_7 THEO ATHANASIADIS/VIEWS OF GREECE

 

 

 

 

 

Categories: excerpt, Εργαστήρια - Σεμιναρια | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Λέξεις και βήματα: Τα οφέλη από το γράψιμο στη φύση

lexeis-kai-vimata-1 Από τη Δήμητρα Διδαγγέλου, Ψυχολόγο – Δημοσιογράφο, MSc Media Psychology

«Ο πρωινός άνεμος φυσά αιώνια, το ποίημα της δημιουργίας δε διακόπτεται ποτέ∙ όμως λίγα είναι τα αυτιά που το ακούνε.»
Henry D. Thoreau, Walden (Η ζωή στο δάσος)

 

Δευτέρα απόγευμα, μόλις έχετε τελειώσει από μια δύσκολη μέρα δουλειάς στο γραφείο κι επιστρέφετε σπίτι. Τι προτιμάτε να κάνετε για αποφόρτιση; Να ανοίξετε τον υπολογιστή και να τσεκάρετε τα social media, χαζεύοντας συγχρόνως κάτι στην τηλεόραση ή ν’ αλλάξετε ρούχα και να βγείτε έξω για δραστηριότητα στη φύση ή σε κάποιο κοντινό πάρκο;

Η πλειοψηφία των ανθρώπων συνήθως προτιμά την πρώτη επιλογή χωρίς δεύτερη σκέψη. Είναι γεγονός πως τις τελευταίες εκατονταετίες ο άνθρωπος έχει αποσυνδεθεί από τη φύση σε εκπληκτικά μεγάλο βαθμό (Katcher and Beck, 1987). Ενήλικες και παιδιά περνούν τον περισσότερο χρόνο τους μπροστά στην οθόνη και στα τεχνολογικά μέσα και λιγότερο σε δραστηριότητες στη φύση (Atchley et al., 2012).

Το βλέπουμε και το βιώνουμε καθημερινά γύρω μας. Τις περισσότερες ώρες της ημέρας τις περνούμε σε κλειστούς χώρους και αν βρισκόμαστε έξω δεν είναι λίγες οι φορές που η προσοχή μας είναι στραμμένη είτε σε μια οθόνη, είτε σε κάποιο άλλο τεχνολογικό μέσο. Και τις όποιες φορές βρισκόμαστε στη φύση, το πιο συνηθισμένο είναι να θέλουμε να κυριαρχήσουμε και να επιβάλλουμε την παρουσία μας εκεί, χωρίς να τη σεβόμαστε. Ξεχνάμε το ότι είμαστε μέρος της, ότι είμαστε ένα μαζί της. Ότι εαυτός και φύση δεν είναι δύο διαφορετικές οντότητες, είναι μία (Welling, 2014).

Η Mary Reynolds Thompson στο βιβλίο της «Reclaiming the Wild Soul» σημειώνει χαρακτηριστικά ότι ζούμε σ’ έναν κόσμο που κυριαρχεί στη φύση κι αυτό μας οδηγεί στο να θέλουμε να κυριαρχούμε στα πάντα: στο συνάνθρωπό μας και ακόμη χειρότερα, στο πνεύμα μας. Όπως έγραψε ένας από τους μαθητές της «Με βαραίνουν όλοι οι εσωτερικοί κανόνες του πώς πρέπει να είμαι και έχω αποσυνδεθεί από την αυθόρμητη ροή μέσα μου.» Η επιθυμία μας να κυριαρχήσουμε στο περιβάλλον μας και να το αλλάξουμε μπορεί να μας απομακρύνει από το να βρούμε την πραγματική μας φύση (Thompson, 2014).

Η επαφή με τη φύση μπορεί να μας βοηθήσει να συνδεθούμε ξανά με τον εαυτό μας. Το νιώθουμε όταν περπατούμε στην παραλία, κάνουμε έναν περίπατο στο δάσος, όταν περνούμε από το πάρκο της γειτονιάς μας, όταν ποτίζουμε τα φυτά στο σπίτι μας, αγοράζουμε ένα μπουκέτο λουλούδια ή ακόμη κι όταν βλέπουμε σκηνές από τη φύση σε φωτογραφίες ή σε βίντεο. Όλα αυτά που ενστικτωδώς αισθανόμαστε, έρχονται να μας τα επιβεβαιώσουν οι επιστήμονες και να μας εξηγήσουν γιατί η επαφή με τη φύση μας κάνει να νιώθουμε τόσο ωραία.

Λαμβάνοντας υπόψιν το γεγονός πως περισσότερο από το 50% των ανθρώπων πάνω στη γη ζουν σε αστικές περιοχές και ότι υπολογίζεται πως μέχρι το 2050 αυτό το ποσοστό θ’ αυξηθεί στο 70% (Bratman & al., 2015), καθώς και ότι το περιβάλλον μας παίζει σημαντικό ρόλο στο πώς σκεφτόμαστε και συμπεριφερόμαστε (Atchley et al., 2012) μπορούμε να κατανοήσουμε πόσο μεγάλη αξία έχει η μελέτη της επίδρασης του περιβάλλοντος στον άνθρωπο, όπως επίσης και η ανάπτυξη μεθόδων οι οποίες μπορούν να μειώσουν τις αρνητικές επιδράσεις της αποσύνδεσης.

Οι έρευνες που αποδεικνύουν τις ευεργετικές ιδιότητες που έχει η φύση στον οργανισμό μας ολοένα και πληθαίνουν. Για παράδειγμα, σύμφωνα με τους Rachel και Stephan Kaplan, όσοι άνθρωποι έχουν άμεση πρόσβαση σε φυσικό περιβάλλον είναι πιο υγιείς σε σχέση με όσους δεν έχουν αυτή την επαφή. Στις πιο μακροπρόθεσμες, έμμεσες συνέπειες περιλαμβάνεται το αυξημένο επίπεδο ικανοποίησης από το σπίτι τους, τη δουλειά και τη ζωή τους γενικότερα (Kaplan & Kaplan, 1989).

Για το σκοπό του παρόντος άρθρου έγινε μια επιλογή των πιο σημαντικών και σχετικών ερευνών με την ψυχική και πνευματική υγεία και τη δημιουργικότητα.

Σύμφωνα με τη Θεωρία της Αποκατάστασης της Προσοχής (Attention Restoration Theory – ART), η οποία αναπτύχθηκε από τους Kaplan το 1980, οι άνθρωποι μπορούν να συγκεντρωθούν καλύτερα όταν βρίσκονται στη φύση ή ακόμη και όταν κοιτούν σκηνές από τη φύση (Kaplan & Kaplan, 1989).

Με έρευνα που βασίστηκε στην παραπάνω θεωρία (ART) επιβεβαιώθηκε το γεγονός ότι η γνωστική λειτουργία του εγκεφάλου αυξάνεται μέσα στο φυσικό περιβάλλον. Ο Marc Berman και οι συνεργάτες του στο Πανεπιστήμιο του Michigan βρήκαν ότι οι φοιτητές που περπατούσαν σε ένα αλσύλλιο είχαν βελτιωμένη επίδοση σε δοκιμασία μνήμης σε σχέση με άλλους φοιτητές που περπατούσαν στους δρόμους μιας πόλης (Berman et al., 2008).

Οι Kaplan σε διαφορετική έρευνά τους κατέληξαν ότι δεν χρειάζεται να τρέξουμε στο δάσος για να έχουμε οφέλη από τη φύση. Ακόμη και το να ρίξουμε μια ματιά στη φύση απ’ το παράθυρο αρκεί. Σύμφωνα με τα ευρήματά τους, οι υπάλληλοι που είχαν θέα στη φύση από τα γραφεία τους είχαν θετικότερη εικόνα για τη δουλειά τους, καλύτερη υγεία και ικανοποίηση απ’ τη ζωή (Kaplan & al, 1998).

Η Frances Kuo έχει αφιερώσει τη ζωή της στο να μελετά την επίδραση του φυσικού περιβάλλοντος στον άνθρωπο, ιδρύοντας το Human-Environment Research Laboratory (HERL) μαζί με τον συνεργάτη της William Sullivan. Σε έρευνά της συμμετείχαν παιδιά που είχαν διαγνωστεί με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ). Έπειτα από δοκιμές βρέθηκε ότι τα παιδιά που έκαναν μια βόλτα για είκοσι λεπτά σε πάρκο ηρεμούσαν πολύ περισσότερο απ’ ό,τι τα παιδιά που έκαναν βόλτα σε αστικά περιβάλλοντα (Taylor & Kuo, 2009).

Σε άλλη έρευνα, ο Bratman και οι συνεργάτες του βρήκαν ότι ενενήντα λεπτά περπατήματος στη φύση μπορεί να μειώσει το αναμάσημα των σκέψεων (επαναλαμβανόμενες αρνητικές σκέψεις) μειώνοντας τη λειτουργία του τμήματος του εγκεφάλου που σχετίζεται με τις ψυχικές ασθένειες. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι δεν συμβαίνει το ίδιο όταν κάποιος περπατά στην πόλη (Bratman & al., 2015).

Ο ίδιος ερευνητής με διαφορετική επιστημονική ομάδα βρήκε ότι η φύση μπορεί να έχει επίδραση και στη γνωστική λειτουργία. Σε σύγκριση με τη βόλτα σε αστικό περιβάλλον η βόλτα στη φύση είχε θετική επίδραση σε συναισθηματικό επίπεδο, μειώνοντας το άγχος, τις επαναλαμβανόμενες σκέψεις και συνέβαλε στη διατήρηση αυτών των  επιδράσεων. Επίσης, είχε θετική επίδραση σε γνωστικό επίπεδο αυξάνοντας την λειτουργία της εργαζόμενης μνήμης, η οποία βοηθά στη μάθηση (Bratman & al., 2015).

Οι Ruth Ann Atchley, ο David L. Strayer και ο Paul Atchley σε έρευνά τους ανακάλυψαν ότι η επανασύνδεση με τη φύση σε συνδυασμό με την αποσύνδεση από την τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει στη δημιουργική επίλυση προβλημάτων. Οι ίδιοι πιστεύουν ότι η τεχνολογία και η ηχορύπανση των αστικών περιοχών αποσπούν την προσοχή μας και μειώνουν τη συγκέντρωσή μας. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνάς τους, οι συμμετέχοντες αφού περπάτησαν στη φύση κουβαλώντας τα σακίδιά τους για τέσσερις μέρες και δεν τους επιτρεπόταν να χρησιμοποιήσουν οποιοδήποτε τεχνολογικό μέσο, όταν τους ζητήθηκε να επιλύσουν σύνθετα προβλήματα που απαιτούσαν δημιουργικότητα αύξησαν την απόδοσή τους κατά 50%.

Η βόλτα στη φύση, λοιπόν, φαίνεται ότι σχετίζεται και με την αποσύνδεση από την τεχνολογία. Ο Tristan Gooley, συγγραφέας του βιβλίου “How to Connect with Nature” αναφέρει χαρακτηριστικά: «Όταν είμαστε στο σπίτι, δραστηριότητες ουδέτερες για τον εγκέφαλο όπως η παρακολούθηση της τηλεόρασης ή το τσεκάρισμα στα social media, μπορεί να είναι πιο δελεαστικές από το να βάλουμε το παλτό μας και να ξεπορτίσουμε. Παρ’ όλα αυτά όμως, έπειτα από δέκα λεπτά στον φρέσκο αέρα αυτές οι ηλεκτρονικές εγκεφαλο-παγίδες χάνουν τον μαγνητισμό που μας προκαλούσαν.»
Πώς όμως όλα τα παραπάνω μπορούν να συνδυαστούν με το γράψιμο;

Η Thompson επιμένει πως η τεχνολογία προσθέτει ακόμη ένα στρώμα θορύβου στην ήδη πολύβουη ζωή μας, το οποίο μπορεί να μας κρατήσει μακριά από τη διαίσθησή μας και τη γλώσσα των μη ανθρώπινων όντων, ενώ η σιωπή δημιουργεί χώρο μέσα μας, μας αδειάζει (Thompson, 2014).

Η Tina Welling στο βιβλίο της «Writing Wild» αναφέρει πως πολλοί από εμάς φερόμαστε σαν τουρίστες στην ίδια μας τη ζωή. Ψάχνουμε συνεχώς να βρούμε κάτι εκεί έξω, όταν όλα βρίσκονται μέσα μας (Welling, 2014).

Η ίδια επίσης, ισχυρίζεται ότι πολλές φορές έχουμε την πεποίθηση ότι η φύση είναι ένα μέρος για να ηρεμούμε. Λίγοι από εμάς όμως γνωρίζουμε ότι εκεί μπορούμε επίσης ν’ αναζωογονηθούμε (Welling, 2014). Όπως επίσης και ν’ αποφορτιστούμε.

Η αποφόρτιση, η αναζωογόνηση, η συγκέντρωση, η σιωπή, η ενδοσκόπηση και η επίλυση προβλημάτων όμως, είναι βασικά συστατικά και της δημιουργικής έκφρασης. Όταν η διαδικασία της δημιουργίας συνδυάζεται με τη φύση τα ευεργετικά αποτελέσματα μπορούν να πολλαπλασιαστούν.  

Μία από τις πιο διαδεδομένες δημιουργικές ασχολίες είναι το γράψιμο. Στον κλάδο της ψυχολογίας που λέγεται θεραπευτική ή εκφραστική γραφή, το γράψιμο χρησιμοποιείται ως μέσο για την έκφραση των συναισθημάτων και των σκέψεων. Με άλλα λόγια, το χαρτί μπορεί να γίνει ο καθρέφτης μας και να μας οδηγήσει στην αυτογνωσία και την προσωπική ανάπτυξη. Σύμφωνα με τη Welling, έχουμε την εμπειρία της δύναμης της γλώσσας όταν γράφουμε στα ημερολόγιά μας. Ο εαυτός μεγαλώνει και λάμπει υπό το φως της προσοχής μας. Επεκτεινόμαστε, ξυπνούμε και γινόμαστε εκείνοι που ψάχνουμε στους άλλους. Οι λέξεις μπορούν να μας αλλάξουν.

Όταν, λοιπόν, η διαδικασία του γραψίματος πραγματοποιείται μέσα στο φυσικό περιβάλλον τα οφέλη για τον γράφοντα μπορεί να είναι πολύ περισσότερα απ’ ό,τι αν έγραφε κλεισμένος σ’ ένα γραφείο, βλέποντας μόνο την οθόνη του υπολογιστή του.

Η Welling ισχυρίζεται ότι η ανάγκη της δημιουργίας είναι ένα άγριο πράγμα. Οι δημιουργικοί άνθρωποι χρειάζονται τη φύση, μια επαφή με τον πρωτόγονο άνθρωπο μέσα τους. Ο σύνδεσμος ανάμεσα στο δημιουργικό μυαλό και τη φύση είναι το σώμα (Welling, 2014).

Το ξύπνημα όλων των αισθήσεων που προκαλείται όταν βρισκόμαστε μέσα στη φύση συντελεί στην αύξηση της δημιουργικότητας. Η όραση, η ακοή, η αφή, η γεύση, η όσφρηση οξύνονται κι επανέρχονται σε πρωτόγονα επίπεδα.

Μέσα στο φυσικό περιβάλλον ο χρόνος γιγαντώνεται κι ως εκ τούτου έχουμε την ευκαιρία της παρατήρησης. H παρατήρηση είτε αναφέρεται στον εξωτερικό κόσμο, είτε στον εσωτερικό, είναι βασικό συστατικό της συγγραφής.

Η Thompson τονίζει ότι έχουμε χάσει την ικανότητα να φανταζόμαστε πέρα από τους προδιαγεγραμμένους χάρτες που μας έχουν δώσει. Έχουμε ξεχάσει τη δύναμη της δικής μας φαντασίας χωρίς τα όρια των αστικών συμβάσεων (Thompson, 2014).

Η απλότητα που επικρατεί στο φυσικό περιβάλλον μπορεί ν’ αδειάσει το μυαλό μας και να μας κάνει να δούμε πιο καθαρά, από διαφορετική, ανανεωμένη οπτική. Η ησυχία και η ηρεμία της φύσης μπορούν να συμβάλλουν στο να στρέψουμε την προσοχή στον εσωτερικό μας κόσμο και ν’ αφουγκραστούμε την εσωτερική φωνή μας. Να δώσουμε προσοχή σε ψυχικά, πνευματικά και σωματικά μηνύματα που διαφορετικά θα προσπερνούσαμε μέσα στη γρήγορη καθημερινότητα.

Στη φύση ξεδιπλώνεται ο εαυτός πλήρης, χωρίς τις αλλοιώσεις του εξωτερικού περιβάλλοντος. Μέσα στο φυσικό περιβάλλον μπορούμε να είμαστε ο πραγματικός εαυτός μας, όποια κι αν είναι η θέση μας μέσα σ’ αυτό, όποιος κι αν είναι ο ρόλος μας. Εκεί μπορούμε ν’ αποδεχτούμε και ν’ αναδείξουμε τη μοναδικότητά μας, να βρούμε πιο εύκολα τον δρόμο για το προσωπικό μας μονοπάτι. Μπορούμε οραματιστούμε πιο ξεκάθαρα τον αυθεντικό εαυτό μας και να γνωρίσουμε πτυχές του τις οποίες είτε είχαμε ξεχάσει ή παραμελήσει, είτε δεν γνωρίζαμε ότι υπάρχουν.

Η φύση μπορεί να μας δώσει μαθήματα δωρεάν. Αρκεί να είμαστε εκεί για να τα πάρουμε.

 

ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ:

Λέξεις και βήματα στη φύση: περίπατος αυτογνωσίας & γραψίματος

 

Σειρά εργαστηρίων  εκφραστικής  γραφής στην παραλία στο Βόλο

Τριήμερο αυτογνωσίας στο Πήλιο

 

STEPS INTO NATURE….Two independent expressive writing workshops in Berlin

 

Βιβλιογραφία:

Atchley., R.A., Strayer, D.L., Atchley, P. (2012). Creativity in the Wild: Improving Creative Reasoning through Immersion in Natural Settings. PLoS ONE 7(12): e51474. doi:10.1371/journal.pone.0051474

Berman, G.M., , Jonides, J.,&  Kaplan, S.. (2008). The Cognitive Benefits of Interacting With Nature. Association for Psychological Science. 19(12): 1207-1212.

Bratman, G.N., Hamilton, J.P., Hahn, K.S., Daily, G.C., & Gross, J.J. (2015). Nature experience reduces rumination and subgenual prefrontal cortex activation.  PNAS. 112 (28);8567–8572. doi: 10.1073/pnas.1510459112.

Bratman, G. N., Daily, G. C., Levy, B. J., & Gross, J. J. (2015). The benefits of nature experience: Improved affect and cognition. Landscape and Urban Planning138, 41-50.

Faber, A. T., & Kuo, F.E. (2009). Children with attention deficits concentrate better after walk in the park. Journal of Attention Disorders, 12, 402-409.

Gooley, Τ. (2014). How to Connect with Nature. MacMillan, London.

Kaplan, R. & Kaplan, S. (1989). The Experience of Nature: A Psychological Perspective. Cambridge University Press, Cambridge, New York.

Kaplan, R., Kaplan, S., & Ryan, R. L. (1998). With people in mind: Design and management of everyday nature. DC: Island Press. Washington.

Katcher, A. & Beck, A. (1987). Health and caring for living things. Anthrozoos, 1, 175–183.

Thompson, Μ.R. (2014). Reclaiming the Wild Soul. White Cloud Press. Ashland, Oregon.

Welling, T. (2014). Writing Wild. New World Library. Novato, California.

 

Website:
http://psychografimata.com/20959/i-skepsi-mas-enischiete-otan-perpatame/

 

Video:
https://www.youtube.com/watch?v=Plt9iDu2px0

 

 

Categories: excerpt, Αρθρα | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Ομάδες εκφραστικής γραφής

Statheri omada

Statheri omadaΑυτογνωσία & Προσωπική Ανάπτυξη

Ομάδες με στόχο την αυτογνωσία και την προσωπική ανάπτυξη μέσω του γραπτού λόγου. Μέσα από ασκήσεις και τεχνικές εκφραστικής γραφής κι ημερολογιακής καταγραφής τα μέλη της ομάδας θα μπορούν να εκφράζουν τα συναισθήματα και τις σκέψεις τους ελεύθερα, χωρίς το φόβο της κριτικής.

Οι συναντήσεις θα γίνονται δύο φορές το μήνα στην Αθήνα ή μέσω skype, μέσα σε κλίμα ασφάλειας κι εμπιστοσύνης.

Τι είναι η εκφραστική γραφή  – Πώς δουλεύει;

Η εκφραστική γραφή είναι μια μέθοδος στην οποία το γράψιμο χρησιμοποιείται ως κύριο μέσο έκφρασης των συναισθημάτων και των σκέψεων.  Περιλαμβάνει συγκεκριμένες γραπτές τεχνικές και μεθόδους με τις οποίες μπορεί ο καθένας να εκφραστεί ελεύθερα, να πει την ιστορία του και να διοχετεύσει τα συναισθήματά του στο χαρτί χωρίς να υπάρχει σωστό ή λάθος. Επίσης, μπορεί να βρει ισορροπία στη ζωή του, να εκφραστεί δημιουργικά και να βελτιώσει την καθημερινότητά του. Είναι ιδιαίτερα επιτυχημένος τρόπος έκφρασης  και χρησιμοποιείται πολύ στο εξωτερικό (ΗΠΑ και Ευρώπη) για τη βελτίωση της ψυχικής, πνευματικής και σωματικής υγείας.

Κάνει αυτή η ομάδα για μένα;
Αν θέλεις:

  • Να βρεις ισορροπία στη ζωή σου
  • Ν’ αποκτήσεις μεγαλύτερη αυτογνωσία
  • Να μάθεις ν’ ακούς την εσωτερική σου φωνή
  • Να εκφράζεις τα συναισθήματα και τις σκέψεις σου χωρίς το φόβο της κριτικής
  • Να συμμετάσχεις σε μια σταθερή ομάδα στην οποία θα υπάρχει εχεμύθεια, αίσθημα ασφάλειας κι εμπιστοσύνης
  • Να μοιραστείς με άλλους το πάθος σου για γράψιμο

Τότε αυτό το εργαστήριο είναι για σένα.

Γιατί, σημασία δεν έχουν τα γεγονότα γύρω μας, αλλά ο τρόπος που εμείς τα βλέπουμε, τα εκφράζουμε και τα επεξεργαζόμαστε.

Μπορώ να συμμετέχω;

Αν είσαι ενήλικας και θέλεις να βάλεις στη ζωή σου το γράψιμο, μπορείς να συμμετέχεις. Δε χρειάζεται καμία προηγούμενη εμπειρία με τη συγγραφή.

«Γιατί μπορώ να σε βοηθήσω μ’ αυτό το εργαστήριο»

Είμαι η Δήμητρα Διδαγγέλου και η εκφραστική γραφή συνδυάζει τις δύο μεγάλες μου αγάπες: το γράψιμο και την ψυχολογία.

Έχω σπουδάσει Ψυχολογία (Αριστοτέλειο Παν/μιο Θεσ/κης) με Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην «Ψυχολογία και Μ.Μ.Ε» (Πάντειο Παν/μιο).

Έχω εκπαιδευτεί στη θεραπευτική κι εκφραστική γραφή (Therapeutic Writing Institute, Denver, USA), στη φιλοσοφική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία, στη συστημική θεωρία και στον επαγγελματικό προσανατολισμό. Έχω παρακολουθήσει σεμινάρια κι εργαστήρια, τόσο στην επιστήμη της ψυχολογίας, όσο και στη δημοσιογραφία και τη δημιουργική γραφή. Γράφω διηγήματα και λογοτεχνία ντοκουμέντου.

Έχω άδεια ασκήσεως του επαγγέλματος του ψυχολόγου και είμαι μέλος του International Association for Journal Writing, της ΕΣΗΕΑ, του Science View.

Για περισσότερα από δέκα χρόνια εργάστηκα ως δημοσιογράφος στην τηλεόραση (ΕΡΤ), σε έντυπα (NEA, Ταχυδρόμος) και ιστοσελίδες, καθώς και στην ανεξάρτητη παραγωγή ντοκιμαντέρ με στόχο την ενημέρωση του κοινού σε θέματα ψυχικής υγείας. Είμαι δημιουργός του ηλεκτρονικού περιοδικού ψυχολογίας «Ψυχο-γραφήματα» (www.psychografimata.com) και του Ινστιτούτου Ψυχικής Έκφρασης  Ψ-Χ.

Η νουβέλα μου «Η Σύβι και ο Ντάντυ» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη και διηγήματά μου σε συλλογές, περιοδικά και ιστοσελίδες.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:
Συχνότητα συναντήσεων: 2 φορές το μήνα
Διάρκεια: 2 ώρες
Οι μέρες και ώρες θα καθορίζονται από τη διαθεσιμότητας της ομάδας

Μέρος: Αθήνα, Χολαργός (κοντά στο μετρό)
Για όσους δεν βρίσκονται στην Αθήνα θα δημιουργηθεί ομάδα μέσω skype

Κόστος: 50 €/μήνα
10% έκπτωση για άνεργους και φοιτητές

Email επικοινωνίας & αποστολής της αίτησης: expressive.writing@yahoo.com
Τηλέφωνο: 694 8549865
Θα δοθούν βεβαιώσεις συμμετοχής

Απαιτείται έγκαιρη δήλωση συμμετοχής, καθώς στις ομάδες συμμετέχει περιορισμένος αριθμός ατόμων και συμπληρώνονται γρήγορα. Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

 

Statheri omada ekfrastikis grafis

 

 

 

 

 

Categories: excerpt, Εργαστήρια - Σεμιναρια | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

«Το ημερολόγιο των…ονείρων μου» 

(Φωτ: Joan Miró, «Αυτό είναι ο χρώμα των ονείρων μου», 1925)

(Φωτ: Joan Miró, «Αυτό είναι ο χρώμα των ονείρων μου», 1925)

Εργαστήριο  εκφραστικής  γραφής  online

Τα όνειρα είναι ένα πραγματικό δώρο… Είναι ο εσωτερικός μας θησαυρός… Έρχονται κατευθείαν από το ασυνείδητο, όπου δεν υπάρχει καμιά λογοκρισία. Μέσα σ’ αυτά κρύβονται οι επιθυμίες μας, οι λαχτάρες και οι φόβοι μας.

Σ’ αυτό το εργαστήριο θα μάθουμε ν’ αποκρυπτογραφούμε τα όνειρά μας μέσα από τεχνικές της εκφραστικής γραφής.

Το εργαστήριο θα ξεκινήσει στις 17 Νοεμβρίου 2016 και θα διαρκέσει 4 εβδομάδες. Μέσα από την ειδική πλατφόρμα e-learning μπορείτε να συμμετάσχετε στην ομάδα απ’ όπου και αν βρίσκεστε, οποιαδήποτε ώρα και μέρα της εβδομάδας. Κάθε εργαστήριο περιλαμβάνει γραπτές ασκήσεις, αναγνώσματα και συζητήσεις online. Βασίζεται σε συγκεκριμένες τεχνικές που έχουν αναπτυχθεί από ειδικούς επιστήμονες στο χώρο της εκφραστικής και θεραπευτικής γραφής.

Τι είναι η εκφραστική γραφή  – Πώς δουλεύει;

Η εκφραστική γραφή περιλαμβάνει συγκεκριμένες τεχνικές και μεθόδους με τις οποίες μπορεί ο καθένας να εκφραστεί ελεύθερα μέσω του γραπτού λόγου και να διοχετεύσει τα συναισθήματά του στο χαρτί χωρίς το φόβο της κριτικής, του σωστού ή λάθους. Είναι ιδιαίτερα επιτυχημένος τρόπος έκφρασης  και χρησιμοποιείται πολύ στο εξωτερικό (ΗΠΑ και Ευρώπη) για τη βελτίωση της ψυχικής και σωματικής υγείας. Από τα μεγαλύτερα προτερήματα αυτής της μεθόδου είναι ότι είναι πολύ οικονομική, καθώς απ’ τη στιγμή που θα μάθει κανείς τις ασκήσεις και τεχνικές, στη συνέχεια θα μπορεί να τις εφαρμόζει μόνος του για την υπόλοιπη ζωή του. Μ’ ένα χαρτί και μολύβι ή έναν υπολογιστή θα έχει για πάντα μαζί του τον πιο αξιόπιστο σύμβουλο, τον εαυτό του.

Κάνει για μένα;

Αν θέλεις:
– Να μάθεις ν’ αποκρυπτογραφείς τα όνειρά σου
– Ν’ αποκτήσεις μεγαλύτερη αυτογνωσία κι εσωτερική σοφία
-Να  μάθεις νέες τεχνικές γραφής
-Να μοιραστείς με άλλους το πάθος σου για το γράψιμο
-Ν’ ασχοληθείς με μια δημιουργική, ευχάριστη και γεμάτη νόημα δραστηριότητα

Τότε αυτό το εργαστήριο είναι για σένα.

Τι να μην περιμένεις: το συγκεκριμένο εργαστήριο δε μπορεί ν’ αντικαταστήσει θεραπευτικές συνεδρίες ή την επίσκεψη σε ψυχολόγο.

Μπορώ να συμμετέχω;

Αν είσαι ενήλικας και θέλεις να βάλεις στη ζωή σου το γράψιμο, μπορείς να συμμετέχεις. Δε χρειάζεται καμία προηγούμενη εμπειρία με τη συγγραφή.

Τι χρειάζεται να ξέρω για να συμμετέχω online;

Μόνο να έχεις πρόσβαση σε υπολογιστή και ίντερνετ. Δεν χρειάζεται κάμερα ή άλλος εξοπλισμός. Το εργαστήριο πραγματοποιείται μέσω ειδικής πλατφόρμας e-learning και δεν απαιτούνται εξειδικευμένες γνώσεις, θα υπάρχει ακριβής καθοδήγηση. Η πλατφόρμα θα είναι ανοιχτή καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας και όλες οι «συζητήσεις» και ασκήσεις θα γίνονται γραπτώς. Θα προηγηθεί μικρή συζήτηση μέσω τηλεφώνου ή Skype.
«Γιατί μπορώ να σε βοηθήσω μ’ αυτό το εργαστήριο»

Είμαι η Δήμητρα Διδαγγέλου και η εκφραστική γραφή συνδυάζει τις δύο μεγάλες μου αγάπες: το γράψιμο και την ψυχολογία.

Έχω σπουδάσει Ψυχολογία (Αριστοτέλειο Παν/μιο Θεσ/κης), έχω Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην «Ψυχολογία και Μ.Μ.Ε» (Πάντειο Παν/μιο).

Έχω εκπαιδευτεί στη θεραπευτική κι εκφραστική γραφή (Therapeutic Writing Institute, Denver, USA), στη φιλοσοφική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία, στη συστημική θεωρία και στον επαγγελματικό προσανατολισμό. Έχω παρακολουθήσει σεμινάρια κι εργαστήρια, τόσο στην επιστήμη της ψυχολογίας, όσο και στη δημοσιογραφία και τη δημιουργική γραφή.

Έχω άδεια ασκήσεως του επαγγέλματος του ψυχολόγου και είμαι μέλος της ΕΣΗΕΑ και του Science View.

Για περισσότερα από δέκα χρόνια εργάστηκα ως δημοσιογράφος στην τηλεόραση (ΕΡΤ), σε έντυπα (NEA, Ταχυδρόμος) και ιστοσελίδες, καθώς και στην ανεξάρτητη παραγωγή ντοκιμαντέρ με στόχο την ενημέρωση του κοινού σε θέματα ψυχικής υγείας. Είμαι δημιουργός του ηλεκτρονικού περιοδικού ψυχολογίας «Ψυχο-γραφήματα» (www.psychografimata.com) και της επιχείρησης Ψ-Χ (www.psy-che.gr).

Η νουβέλα μου «Η Σύβι και ο Ντάντυ» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη και διηγήματά μου έχουν δημοσιευτεί σε συλλογικούς τόμους και λογοτεχνικά περιοδικά.

 

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:
Ημερομηνίες: 17 Νοεμβρίου 2016 – 14 Δεκεμβρίου 2016

Κόστος: 20 ευρώ /εβδομάδα – σύνολο 4 εβδομάδων: 80 ευρώ (σε 2 δόσεις)
10% έκπτωση σε ανέργους, φοιτητές, συνταξιούχους και παλιούς συμμετέχοντες

Email επικοινωνίας: expressive.writing@yahoo.com
Τηλέφωνο: 694 854 9865

Θα δοθούν βεβαιώσεις συμμετοχής.

Για την εγγραφή σας απαιτείται έγκαιρη δήλωση συμμετοχής, καθώς στις ομάδες συμμετέχει περιορισμένος αριθμός ατόμων και συμπληρώνονται γρήγορα. Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

Μπορείτε να κατεβάσετε την αίτηση συμμετοχής, να τη συμπληρώσετε και να τη στείλετε στο: expressive.writing@yahoo.com
ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ


ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΗ ΓΡΑΦΗ:
www.ekfrastiki-grafi.gr

 

p-to-imerologio-ton-oneiron-mou_ii

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Categories: excerpt, Εκφραστικη Γραφη | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Συχνές Ερωτήσεις

Συχνές ερωτήσεις

Συχνές ερωτήσειςΤι είναι η Εκφραστική – Θεραπευτική Γραφή;

Το γράψιμο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο για να θεραπευτούμε και να ρίξουμε φως στη ζωή μας. Όταν κάποιος αποτυπώνει στο χαρτί τις σκέψεις του, δίνει διέξοδο στα συναισθήματά του, που προκλήθηκαν από ένα πρόβλημα ή κάποιο γεγονός στη ζωή του, ευχάριστο ή δυσάρεστο. Μέσω των λέξεων μπορούμε να εκφράσουμε τα συναισθήματα και τις σκέψεις μας, να διηγηθούμε την προσωπική μας ιστορία. Να κατανοήσουμε ποιοι είμαστε και τι είναι σημαντικό για μας. Καθώς διαβάζουμε και ακούμε τις λέξεις που εμείς γράψαμε ανοίγονται μπροστά μας νέες προοπτικές για να προχωρήσουμε τη ζωή μας.

Θεραπευτική γραφή είναι το σκόπιμο και εκ προθέσεως γράψιμο που βασίζεται σε βιωματικές εμπειρίες ζωής για να έχουμε περαιτέρω (επιθυμητά) αποτελέσματα. Οι λέξεις κλειδιά είναι το «σκόπιμο» και το «εκ προθέσεως». Δεν αρκεί πάντα απλά να πιάσουμε ένα μολύβι ή το πληκτρολόγιο και ν’ αρχίσουμε να γράφουμε (Adams, 1999). Χρειάζεται να υπάρχει κάποιος σκοπός και να εφαρμόζονται συγκεκριμένες τεχνικές. Αναλόγως με το σκοπό, λέγεται «εκφραστική» ή «θεραπευτική».

Πιο αναλυτικά, μπορείτε να δείτε το ακόλουθο άρθρο:
Εκφραστική Γραφή: καταθέτοντας τα συναισθήματα στο χαρτί

 

Τι διαφορά έχει η εκφραστική γραφή από τη δημιουργική;

Ο κύριος σκοπός της εκφραστικής γραφής είναι η έκφραση των συναισθημάτων, η επαφή με τον εσωτερικό μας κόσμο και η απελευθέρωση του ψυχισμού. Το αισθητικό, καλλιτεχνικό και λογοτεχνικό αποτέλεσμα δεν μας απασχολεί.
Ο κύριος σκοπός της δημιουργικής γραφής είναι η βελτίωση του τρόπου γραφής και της αισθητικής – λογοτεχνικής αξίας ενός κειμένου.

Για κάθε είδος γραφής χρησιμοποιούνται ξεχωριστές τεχνικές, καθώς ο σκοπός τους διαφέρει.
Με την εκφραστική γραφή είναι σα να γράφω στο ημερολόγιό μου;

Όταν γράφουμε στο ημερολόγιό μας, συνήθως γράφουμε ελεύθερα και πολλές φορές κάνουμε απλά περιγραφή των γεγονότων ή των συναισθημάτων μας, χωρίς να εμβαθύνουμε ή να τα επεξεργαστούμε περισσότερο. Επίσης, όταν γράφουμε εντελώς ελεύθερα, σύμφωνα με έρευνες, έχει αποδειχτεί ότι μπορεί να καταλήξουμε περισσότερο μπερδεμένοι ή με επιβαρυμένη την ψυχολογική μας κατάσταση. Στην εκφραστική γραφή, μπορεί κάποιος να γράφει στο ημερολόγιό του, όμως ακολουθούνται συγκεκριμένες τεχνικές, οι οποίες έχουν αναπτυχθεί από έμπειρους ειδικούς και συμβάλλουν στη βελτίωση της ψυχολογίας μας.


Γιατί χρειάζομαι κάποιον ειδικό να με βοηθήσει; Δεν φτάνει να γράφω μόνος μου στο σπίτι;

Ο ειδικός έχει εκπαιδευτεί συγκεκριμένα πάνω στο αντικείμενο της εκφραστικής γραφής και γνωρίζει όλες τις τεχνικές και μεθόδους που χρησιμοποιούνται. Μπορεί να προτείνει στον συμμετέχοντα τις πιο κατάλληλες ασκήσεις ανάλογα με το στόχο που χρειάζεται κάθε φορά να δουλευτεί. Επίσης, ενώ μπορούμε να γράφουμε μόνοι μας, είναι πιο δύσκολο να ερμηνεύουμε όσα γράψαμε οι ίδιοι. Ο ειδικός έχει πιο αντικειμενική ματιά και με την εμπειρία του μπορεί να βοηθήσει το συμμετέχοντα να συνειδητοποιήσει και ν’ ανακαλύψει πράγματα που ίσως μόνος του θα δυσκολευόταν.


Μπορεί να έχει θεραπευτικά αποτελέσματα η εκφραστική – θεραπευτική γραφή;

Η εκφραστική γραφή μπορεί να έχει θεραπευτικά αποτελέσματα στην ψυχή, το νου και το σώμα. Υπάρχουν πολυάριθμες έρευνες οι οποίες το αποδεικνύουν, όμως για να γίνει αυτό υπάρχουν και κάποιες προϋποθέσεις, όπως το να θέλει ο συμμετέχων να θεραπευτεί, να έχει ξεπεράσει τις αντιστάσεις του, να υπάρχει μια καλή θεραπευτική σχέση κ.ά. Η εκφραστική και θεραπευτική γραφή μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως συμπληρωματικό εργαλείο στην ψυχοθεραπεία.


Σε ποιες περιπτώσεις ενδείκνυται η εκφραστική – θεραπευτική γραφή;

Κατ’ αρχήν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από οποιονδήποτε νιώθει την ανάγκη ή επιθυμεί να εκφράζει τα συναισθήματά του. Το χαρτί μπορεί να γίνει ο καλύτερος φίλος του και ο πιο οικονομικός σύμβουλος. Απ’ τη στιγμή που θα μάθει τις τεχνικές, μπορεί να τις χρησιμοποιεί και μόνος του εφ’ όρου ζωής.

Για θεραπευτικούς σκοπούς μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις μετατραυματικού στρες, κατάθλιψης, αγχωδών διαταραχών, διατροφικών διαταραχών ή άλλων ψυχικών διαταραχών με την καθοδήγηση ειδικά εκπαιδευμένων συμβούλων, ψυχολόγων ή ψυχοθεραπευτών.

 

Μπορώ να συμμετέχω σε κάποιο εργαστήριο εκφραστικής – θεραπευτικής γραφής, ενώ ήδη επισκέπτομαι κάποιον ψυχολόγο;

Η εκφραστική – θεραπευτική γραφή δεν έρχεται σε σύγκρουση με την ψυχοθεραπεία. Το αντίθετο μάλιστα, μπορεί να λειτουργήσει πολύ καλά συμπληρωματικά. Σ’ αυτή την περίπτωση όμως, ίσως χρειαστεί συνεννόηση μεταξύ του συμμετέχοντα με τον ειδικό ως προς τους θεραπευτικούς στόχους που δουλεύονται το συγκεκριμένο διάστημα.

 

Πού διεξάγονται οι συνεδρίες ή τα εργαστήρια της εκφραστικής γραφής;

Οι συνεδρίες τις εκφραστικής γραφής διεξάγονται είτε ατομικά είτε ομαδικά στο Πήλιο (Πινακάτες), στην Αθήνα (Χολαργός) και εκτάκτως σε διάφορα άλλα μέρη της Ελλάδος, της Κύπρου και του εξωτερικού.
Προηγούμενα εργαστήρια μπορείτε να δείτε εδώ:
Εθνικός Κήπος Αθήνα
Σχολείο του Δάσους Σταμάτα
Παραλία «Παράδεισος», Πήλιο
Βερολίνο – Viktoria Park

Φωτογραφίες των εργαστηρίων μπορείτε να δείτε ΕΔΩ.

Αν ενδιαφέρεστε να πραγματοποιηθεί κάποιο εργαστήριο στην περιοχή σας, παρακαλώ επικοινωνήστε μαζί μου.

Μένω σε κάποια απομακρυσμένη περιοχή, μπορώ να συμμετάσχω;

Υπάρχουν εξ’ αποστάσεως εργαστήρια τα οποία διεξάγονται μέσω ίντερνετ και μπορείτε να τα παρακολουθήσετε από οπουδήποτε και αν βρίσκεστε.
Μπορείτε να δείτε κάνοντας κλικ εδώ ή να γραφτείτε στο newsletterμας για να λαμβάνετε ειδοποιήσεις.
Οι ατομικές συνεδρίες μπορούν να γίνουν και μέσω Skype.

 Email επικοινωνίας: expressive.writing@yahoo.com

ΑΝ ΕΠΙΘΥΜΕΙΤΕ ΝΑ ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ή ΝΑ ΣΥΜΜΕΤΑΣΧΕΤΕ ΣΕ ΚΑΠΟΙΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ.

 

 

 

Categories: excerpt, Εκφραστικη Γραφη, Συχνές Ερωτήσεις | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , | 9 Comments